در این جستارها، نگارنده کوشیده است برخی از موضوعات مهم منطق و معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی، وفلسفه دین را از دید برخی از متفکران اسلامی و غربی، گاه به شیوه تطبیقی یا انتقادی مورد بازخوانی و بررسی قرار دهد و گاه با نظر به آیات قرآن به بحث و تأمل بنشیند. این موضوعات عبارتند از: برهان و معانی مختلف آن، یقین و تأثیر عمل بر آن، شهود و زمان، غایت و غایت‌انگاری، اصل علیت و عینیت آن، مرات فعل الهی، برهان وجود‌شناختی در اثبات وجود خدا، فلسفه دین و الهیات جهانی، و نهایتا نسبت دین و فلسفه و تأثیر آن بر علوم انسانی.