این کتاب، پژوهشی است در فرهنگ و دانش مسلمانان که به طور عمیق و مستند، تقدم و برتری فرهنگ مسلمانان را بر فرهنگهای دیگر بویژه بر فرهنگ و دانش غرب و مسیحیت، نشان می‏دهد. نویسنده بر این باور است که: آنچه ما مسلمانان، در زمینه علم و اندیشه و آزمون و فرهنگ و اخلاق، به جامعه بشری داده‏ایم، هسته اصلی همه چیزهایی است که امروز بشریت واجد آنها گشته است، از علوم تجربی، فقه و حقوق، ادبیات، شناخت بیماریها و کشف داروهای تازه گرفته تا اخلاق، فلسفه، مکانیک و نظامهای سیاسی. کتاب در دوازده فصل سامان یافته است. در فصل اول، سخن از تفکر نو در اسلام است و برتری دانش و دانشمندان است. کتابت و کتابخانه در اسلام موضوع دیگر این فصل است. در فصل دوم از گستره فرهنگ اسلام – از ترکستان تا اسپانیا – سخن گفته شده است. در فصل چهارم و پنجم از بهره‏‌وری گسترده بشریت بویژه غرب از دانش مسلمانان سخن به میان آمده است. عناوین فصلهای ششم تا دوازدهم عبارت است از: ابتکارهای مسلمانان در علوم و فنون بشری، ادبیات در اسلام، شعر و هنر اسلامی و معارف عقلی، فقه، حقوق و قانون، حکمت عملی و اخلاق و نظام علمی مسلمانان.