کتاب حاضر، ترجمه‌ای از رسالة «شکوی الغریب عن الاوطان الی علما البلدان»، اثر «عین القضات همدانی»، به فارسی است. عین‌القضات، این رساله را به صورت یک نامة بلند سرگشاده به زبان عربی، هنگامی که در زندان بغداد محبوس بوده به علمای همدان نوشته است. ایشان از رنج‌هایی که برایش پیش آمده و از اینکه او را به اتهام بی‌دینی از همدان دور کرده‌اند و در بغداد به زندان افکنده‌اند در این نامه شکایت می‌کند و به دفاع از خود می‌پردازد. همچنین این کتاب، همراه با رسالة «حقیقت مذهب» از نویسنده است که در آن سه مبحث: «ایمان به خدا»، «نبوت و آخرت»، مورد بررسی قرار گرفته است.