کتاب تحقیقی است تاریخی و جغرافیایی دربارهٔ خلیج فارس و جزایر آن که با اشاره‌ای به مشخصات زمین شناختی و ویژگی‌های جغرافیایی و موقعیت و وسعت خلیج فارس آغاز می‌شود و با معرفی مشخصات و موقعیت جزایر قشم، کیش، هرمز و بحرین ادامه می‌یابد. آنگاه پیشینهٔ تاریخی و سیر رویدادهای تاریخ خلیج فارس و سواحل و جزایر آن از عهد باستان تا عصر قاجار، به تفکیک و ترتیب این دوره‌ها بررسی می‌شود: اشکانیان، ساسانیان، احوال بحرین و عمان در ایام خلفا، استیلای دیالمهٔ آل بویه بر بحرین و عمان و سواحل و جزایر خلیج فارس، استیلای سلاجقه، استیلای اتابکان فارس بر عمان و بحرین و جزایر و سواحل، استیلای ملوک هرموز و حکام مغول، استیلای آل مظفر و تیموریان تا ابتدای تسلط پرتغالی‌ها، احوال جزایر و سواحل خلیج فارس در دورهٔ پرتغالیها، استیلای پادشاهان صفوی و اخراج پرتغالیها از آن نواحی، استیلای نادرشاه و اوضاع سواحل و جزایر خلیج فارس در عهد کریمخان‌زند و قاجاریه. کتاب با نتیجه گیری استاد اقبال به پایان می‌رسد.