مجلد سوم «هزاره‌های گم‌شده»، با دو بخش تفصیلی به برآمدن خشیارشا تا فروپاشی هخامنشیان تخصیص یافته است.
بخش نخست، مشتمل بر ده فصل و یک افزوده، ناظر است بر فرمانروایی خشیارشا، اردشیر اول، خشیارشای دوم، سغدیان، داریوش دوم، کورش صغیر، اردشیر دوم، اردشیر سوم، اوسس (رشا)، داریوش سوم، و حمله‌ی اسکندر. این بخش به جز موفقیتی که در ترسیم سیمای به‌نسبت روشن این پادشاهان کسب کرده است، بر همه‌ی جنگ‌های خارجی و شورش‌های داخلی – اعم از جنگ‌های یونان و آسیای صغیر و آسیای مقدم و مصر و قبرس و سرزمین کادوسیان و شورش‌های مصریان و بابلیان و بغبوخش و ارسیتس و پیسوتنس – درنگ تحلیلی و ضرور کرده و همه‌ی منابع مکتوب و دیرینه‌شناسانه‌ی این دوران را کاویده و نیز بر حرم‌سراها و کاخ‌ها – به ویژه بر تخت‌جمشید و عمارات وابسته‌ی آن- نگاهی پرده‌در و موشکاف داشته است. نقد تاریخی گزارش‌های روشن یا مبهم تاریخ نگاران بیگانه – از جمله هرودوت و کزنفون و پلوتارخ – از دیگر وظایفی است که این بخش به برجستگی پیروزگر آن است.