آذربایجان و بویژه ارومیه در سالهای جنگ اول جهانی عرصه بروز دور باطل و هولناکی از خشونت و خونریزی گردید؛ خاطرات خسروخان نصرالدولۀ افشار در فاصلۀ صفر تا رمضان 1333 که بخش اصلی این مجموعه را تشکیل می‌دهد از آن روی اهمیت دارد که از مراحل نخست کشیده شدن دامنۀ جنگ جهانی به ایران گزارشی به دست می‌دهد؛ دوره‌ای که با حملۀ غافلگیرانۀ قوای عثمانی به مواضع روس‌ها در جبهۀ قفقاز آغاز شد و با احضار بخشی از نیروهای نظامی روس‌ها از آذربایجان برای مقابله با این تهدید راه برای لشکر کشی عثمانی‌ها به ارومیه و سلماس باز شد و به دنبال آن سرآغاز رشته جنگ‌ها و کشتارهایی که تا چند سال بعد از پایان رسمی جنگ جهانی نیز ادامه داشت.