«جوهر تاریخ، مباحث اجتماعی و مدنی»، جلد هیجدهم از مجموعه مقالات تقی‌زاده، را با اشتمال بر شش بخش نگاه تاریخی، تمدن مغربی، جامعه و دیوان، اقتصاد و بودجه، سخنان و سخنرانی‌ها و قانون اساسی- انتخابات می‌توان چکیدۀ آرای سیاسی سیدحسن تقی‌زاده در یک دوره طولانی از فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی در ایران معاصر دانست.