نگارنده در این مجموعه، طی مقالاتی به بازبینی پاره‌ای مفاهیم تاریخی و نظری درباره‌ی نسبت دین و دولت و به طور خاص، تشیع و تجدد پرداخته و ضمن بیان برخی نمونه‌های تاریخی تشیع و عینیت این مذهب در عملکرد نهاد مرجعیت و روحانیت، به پاره‌ای دیدگاه‌های روشنفکران دینی در این زمینه اشاره کرده است. این مقالات عبارت‌اند از: “اسلام فرهنگی”، “اسلام فردی”، “فقر لیبرالیسم و اسلام آزادیخواهانه”، “اصلاح‌طلبی دینی”، “از جنبش شیعه تا دولت شیعه”، “راه دشوار دولت‌سازی”، “احیای سنت نجف”، “سنت رهایی‌بخش تجدد”، “سه اسلام”، “چهار امام”، “شاه و فقیه”، “مرتضی مطهری؛ اصلاح‌طلب یا محافظه‌کار”، “گذار از فقیهان کارگزار”، “دانش و قدرت”، “عدالتخانه به جای دارالشورا”، “قبض و بسط پراتیک سروش”، “شش نسل فرزندان شریعتی” و “روشنفکری دینی در عمل”.