غریب تر از «سکولار» و «سکولاریسم» در کشور ما، واژه های باز هم کم تر شناخته شده ای چون «لائیک» و «لائیسیته» است. در این مورد به جرئت می توان گفت که تاکنون در چه زمینه ی پرداخت مستقل نظری و چه در حوزه ی ترجمه ی آثار تاریخی، کار ضروی پاسخگوی نیازهای عاجل جنبش انجام نگرفته است. دلایل آن نیز تا اندازه ای روشن است. اغلب ایرانیانی که درباره ی «سکولاریسم» و «لائیسیته» بحثی اراده داده اند، بیش تر با ادبیات آنگلوساکسونی آشنایی حاصل کرده اند؛ و می دانیم که نویسندگان انگلیسی یا آمریکایی این گونه ادبیات از یک سو سکولاریسم را به طور عمده از موضع جامعه شناسانه مورد بررسی قرار داده اند و از سوی دیگر، کم تر از «لائیسیته» سخن رانده اند، زیرا این پدیده را در سامان خود تجربه نکرده اند و در نتیجه آن را به خوبی نمی شناسند. بیش تر نظریه پردازی ایرانی درباره ی «سکولاریسم» یا «لائیسیته» حاوی آشفتگی، اشتباه، اختلاط و التقاطند. در این کتاب آرا و عقاید صاحب نظران ایرانی درباره ی دو پدیدار نام برده در راستای دقت و شفافیت هرچه بیش تر نظری، کاربرد مقوله ها در تمایزها و اختلاف های شان و تحلیل مشخص بر مبنای شرایط سیاسی، اجتماعی و تاریخی نقد شده است.