نقش و حضور روحانیت در عرصۀ تحوّلات سیاسی ایران معاصر در دو دوره مهّم و کارساز است؛ یکی دورۀ نهضت مشروطیت است و دیگری نیز دوره ای که از نهضت پانزدهم خرداد آغاز و در انقلاب اسلامی به نقطۀ اوج رسید. دورۀ میانی این دو مرحله که اسناد این مجموعه به معرفی جوانبی از آن اختصاص دارد، اگرچه از لحاظ نقش و تأثیر حضور سیاسی روحانیت به اهمیت ادوار قبل و بعد آن نیست، ولی شناخت آن به عنوان حلقۀ واسط این دو مرحله درخور اهمیت است.