متن حاضر از مجموعه‌ای از درس‌گفتارها و گفتارهای دانشگاهی دربارۀ مطالعات تاریخ اجتماعی در جهان اسلام پدید آمده و دو موضوع اساسی را مورد توجه قرار داده ‌است: فن بیان و سبک حرف‌زدن در تحقیقات تاریخ اجتماعی، و مسئله‌ی چگونگی استفاده از منابع در مطالعات تاریخ اجتماعی از حیثِ عوارضی که از پراکندگی منابع و داده‌ها در این مطالعات، به‌ویژه در قبال مسئله‌ی فن بیان و نگارش تحقیقات تاریخ‌ اجتماعی، بروز می‌کند.