خاک مادهٔ شگفت انگیزی است و باستان شناسی دنیای شگفت انگیز دیگری که سر و کارش با این ماده است. وقتی به یک تپهٔ باستانی کلنگ می زنی یا خاک یک معبد چند هزار ساله را زیر و رو می کنی یا به استخوان های پوسیدهٔ یک خاک سپردهٔ پنج شش هزار ساله دست می زنی تازه آغاز کار است و راه یابی به راز و رمز این دست یافته ها و آگاهی از چون و چراها، باورها، پیروزی ها و شکست ها و بسیاری دیگر سخت دشوار است و گاه ناممکن. این است که بیشتر باستان شناس ها فقط به یک تاریخ گذاری می پردازند و بس. جدا از کاوش؛ رویدادهای وابسته به آن غیر منتظره و باورنکردنی و گاه بسیار تأسف برانگیز است.گیسوان هزارساله بازتاب ناچیز و بخشی بسیار اندک از این رویدادهاست.