عصر زرین فرهنگ و تمدن در سده‌های سوم تا پنجم هجری یگانه دوره­ای است در تاریخ ایران که ایرانیان با تولید فکر با تسخیرشدگی­شان رویاروی شدند. هرچند در تولید فرهنگ و تمدن این عصر مردمان دیگری نیز فعال بودند، دستاوردهای این عصر به طور عمده نتیجه­ی فعالیت همه جانبه­ی ایرانیان بود. دستاوردهای فرهنگی و تمدنی این دوران تاثیر مهمی در خیزش دوره­ی نخست رونسانس اروپایی، در سده­ی دوازدهم میلادی، داشت و آوازه­ای جهانی یافت.

در این کتاب در پنج فصل تحلیل اجمالی از تاریخ و دستاوردهای عصر زرین عرضه می­شود:
1.پیش زمینه‌های فکری عصر زرین فرهنگ ایران
2.تثبیت عصر زرین فرهنگ و تمدن در حکومت­‌های سامانیان و آل‌بویه
3.حوزه­های فعالیت در عصر زرین فرهنگ (ادب فارسی، فلسفه، تاریخ‌نگاری، پزشکی، ریاضیات، نجوم و جغرافیا)
4.زوال عصر فرهنگ ایران
5.اهمیت عصر زرین فرهنگ ایران

در پی‌گفتار کتاب نیز این نظر مطرح شده که ما ایرانیان اینک در دوره‌ای قرار داریم که باید با پرسش از عقب‌ماندگی‌های خود پاسخی فرهنگی سیاسی به موقعیت کنونی­مان بدهیم.