بحث نقش مردم در حکومت و حاکمیت که از پیش شرط های اصلی مردم سالاری است، در دو دوره یعنی دوران نهضت مشروطه و در آستانه انقلاب اسلامی به طور جدی برای اندیشمندان شیعه مطرح گردیده است. در مرحله اول افرادی چون علامه نائینی و در مرحله دوم افرادی چون امام خمینی (ره) با پذیرش اصل تشکیل حکومت اسلامی در عصر حاضر تلاش کردند تا جایگاه و نقش مردم در حکومت اسلامی را مشخص سازند. پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل نظام جمهوری اسلامی در ایران باعث گردید که «نظریه ولایت فقیه» که از سوی امام خمینی (ره) ارائه شده بود در قانون اساسی جمهوری اسلامی مبنای عمل قرار گیرد. تأسیس این نظام و تجربه عملی مشکلات و مسائل زمامداری براساس مبانی فقه شیعه در عصر حاضر، باعث شکوفایی بیشتر مباحث مربوط به حکومت اسلامی و نقش مردم در آن توسط اندیشمندان شیعه شد.