چوبک عمیق تر از هر کسی مدرنیت ادبیات مدرن فارسی را فهمید و اجرا کرد. آن چه موضوع سراسری و نهایی قصه نویسی او است یک زیست جهان خاص است با خدایی خاص چوبک طی حدود یک ربع قرن قصه نویسی با سماجتی ستودنی با ابزار و شیوهی کار ادبی به کندوکار در این زیست جهان می پردازد تا به این نتیجه می رسد که پرسش خدا چیزی است بسا بیش تر و ژرف تر از پرسش در مورد خرافات با نوعی توهم غیر علمی، با نوعی سفاهت ایدئولوژیک، یا ریا و تزویر اجتماعی یا سیاسی