در پهنه‌ی پررمز و راز تاریخ ادبیات ایران، دو نیروی ازلی – نور و ظلمت – همواره در کار بوده اند: نیروهایی که در ژرفای جان شاعران و اندیشمندان ما به کشاکش برخاسته اند. این کتاب روایت این جدال دیرینه است: جدالی میان
آگاهی و ناآگاهی میان فروغ معنا و سایه‌ی رنج.
نور و ظلمت در تاریخ ادبیات ایران کوششی است برای نگریستن به ادبیات، نه تنها مجموعه ای از واژگان و روایت ها بلکه به منزله‌ی آینه ای از روح این سرزمین؛ جایی که روشنایی از دل تاریکی زاده می‌شود و کلمه نجات دهنده‌ی
انسان از فراموشی است.
در این سفر، خواننده با لحظه هایی روبه رو می‌شود که در آنها مرز میان نور و ظلمت محو می‌گردد و حقیقت در نیم سایه‌ی میان این دو چهره می‌نماید. حقیقت نوری است که تنها از دل تاریکی می‌گذرد.