درباره کتاب:

ایرانیان در درنگ های تاریخی خود همواره از دو شیوه ستیز و سازش یا تقابل و تعامل استفاده کرده و هر جا توان مقابله را داشتند استقامت کرده و در برابر بیگانگان از خود دفاع کرده اند و هر جا که قادر به مقاومت و پایداری نبودند از شیوه سازش استفاده کرده و در همکاری با مهاجمان برای خود موقعیت هایی تازه آفریده اند. اتخاذ این دو راهکار که به نظر می رسد در سراسر تاریخ ایران قابل پیگیری باشد. رفته رفته قوم غالب را فرسوده و لاجرم به حاشیه رانده است و در عوض به قوم مغلوب پویایی و توانی بخشیده تا از خمودی و سرخوردگی به در آمده، از موقعیت های گوناگون استفاده کند و سرانجام بر قوم غالب چیره گردد. این کتاب را می توان ادامه کتاب دو قرن سکوت، تلقی کرد که در آن جا روند ستیز و در این جا هر دو روند ستیز و سازش ایرانیان در برابر اعراب مهاجم روایت شده است.