سمک عیار و خورشیدشاه روایت فشرده‌ای است از متن پنج جلدی سمک عیار به تصحیح دکتر پرویز نائل خانلری. در این روایت به ماجرای عاشق شدن خورشیدشاه بر مه‌پری دختر فغفورشاه پرداخته می‌شود که پس از شکست در راه رسیدن به محبوب، در اوج ناامیدی به سرای عیاران پناه می‌برد و از این مرحله به بعد داستان با پیچشی دل‌انگیز به ماجراهای عیاران پیوند می‌خورد.