این کتاب در شش دفتر شکل گرفت: ۱) دفتر یکم: در بارۀ فلسفۀ علم ۲) دفتر دوم: در بارۀ پیوند میان میان علم و ناعلم ۳) دفتر سوم: فلسفۀ علم در ایران ۴) دفتر چهارم: در بارۀ تاریخ علم و تاریخ­نگاری علم ۵) دفتر پنجم: در بارۀ فلسفه و/یا علم دانشوران ۶) دفتر ششم: در بارۀ «هست» و «باید» آموزش عالی در ایران. در گزینش و چینش بخش‌های این کتاب سه قاعده را در نظر گرفتم: ۱. هیچ­یک از این بخش‌ها حاصل ترجمه یا همکاری نگارنده با فرد دیگری نباشد؛ ۲. چگونگی انتشار آن‌ها. این بخش‌ها عموما به یکی از سه گروه زیر از آثار نگارنده تعلق داشته باشند: الف) گفت‌وگو‌ها با روزنامه‌ها یا مجله‌ها، ب) سخنرانی‌ها در مراکز پژوهشی و آموزشی، و پ) یادداشت‌ها برای روزنامه‌ها یا مجله‌ها. ۳. موضوع آن‌ها. این بخش‌ها عموما در پیوند با جستارهای زیر باشند: ۱) تاریخ علم، ۲) تاریخ­نگاری علم، ۳) نسبت علم با گونه‌هائی از ناعلم، ۴) فلسفۀ علم، ۵) اندیشه‌ورزان و مروجان اندیشه در حوزۀ علم و فلسفه، از دیروز تا امروز، و ۶) وظایف نهاد آموزش عالی و دیگر نهادهای ذیربط در پیشبرد درست برنامۀ آموزشی و پژوهشی، به­ویژه در زمینه‌‌های علمی و فلسفی.