در کتاب حاضر، اندیشه‌های دکتر «علی شریعتی» به قلم خود ایشان دربارة مکتب «تعلیم و تربیت اسلامی» ارائه شده است. دکتر شریعتی دربارة مکتب، مدرسه و دانشگاه این‌چنین می‌گوید: «فلسفة وجودی مکتب، با سواد شدن است و با سواد شدن عبارت است از خواندن، نوشتن و آموختن. برای جامعة ایرانی که قبل از نفوذ و سپس سلطة فرهنگی غرب و تجددگرایی معاصر، یک جامعة مذهبی بود، اسلام در تشیع متجلی است و ملیت در فرهنگ و عالی‌ترین جلوة فرهنگ، عبارت است از شعر پارسی». به اعتقاد شریعتی مدرسه در تاریخ اسلام از مسجد منشعب شده است، چنان که در عصر امام صادق (ع) مسجد به صورت یک دانشگاه بزرگ درمی‌آید و نزدیک به 4000 شاگرد در آن آموزش می‌یابد. به تعبیر شریعتی دانشگاه نظامی چندبعدی است که در آن علم و دین، ایمان و منطق، آزادی اندیشه، خداپرستی و عبادت و… با یک‌دیگر پیوندی دیرینه برقرار کرده‌اند و این شاخصه‌ای است که مکتب اسلام به جامعة ایرانی هدیه کرده است.