کتاب کتابخانه نیمه شب
فقط تا ۳۰ اسفند ۱۴۰۴ وقت هست.
معرفی کوتاه
کتاب «کتابخانه نیمه شب» رمانی نوشته ی «مت هیگ» است که نخستین بار در سال 2020 منتشر شد. «بین مرگ و زندگی، کتابخانه ای هست.» وقتی «نورا سید» به کتابخانه ی نیمه شب وارد می شود، فرصت این را پیدا می کند که اشتباهات گذشته را جبران کند. زندگی او تا اکنون، پر از رنج و پشیمانی بوده است. او احساس می کند همه را ناامید کرده است، از جمله خودش. اما همه چیز قرار است عوض شود. با کمک یک دوست، «نورا» اکنون می تواند تمام پشیمانی های گذشته اش را از بین ببرد و یک زندگی بی نقص را برای خود خلق کند. اما همه چیز طبق تصورات او پیش نمی رود و خیلی زود، تصمیمات «نورا» باعث می شود هم خودش و هم کتابخانه در معرض خطری جدی قرار بگیرد. قبل از این که زمان تمام شود، «نورا» باید به سوال غایی پاسخ دهد: بهترین راه برای زندگی کردن چیست؟
معرفی کتاب
برنده جایزه بهترین داستان گودریدز سال 2020
از کتاب های پرفروش نیویورک تایمز
بررسی کتاب کتابخانه نیمه شب
نورا سید میخواهد بمیرد.
رمان جدیدِ مت هیگ، کتابخانه نیمهشب، با این عبارت شروع میشود: زنی جوان در شرف انتخابی وحشتناک. این زن شغلش، بهترین دوستش و برادرش را از دست میدهد. روابط او به هم ریخته و گربهاش مرده است. از همه مهمتر، او عمیقاً، در ظاهر به شکلی جبرانناپذیر، ناراحت است. حتی تصور روزی خوش را نمیتواند داشته باشد. زندگی چیزی جز تکلیفی تکراری نیست.
بنابراین، به این تکلیف پایان میدهد. اوردوز میکند. داروی ضد افسردگی میخورد. جهان سیاه میشود.
و در ادامه نورا بیدار میشود. نه در بهشت یا جهنم یا برزخ، بلکه در کتابخانه بیدار میشود. «کتابخانه نیمهشب» محلی است که مردم هنگام تعلیق ناپایدار بین زندگی و مرگ به آنجا میروند، زمانی که اطمینان کامل ندارند در کدام مسیر حرکت میکنند.
کتابخانه خیلی بزرگ است. شاید بیپایان. در این کتابخانه چیزی جز کتاب، قفسه، و عجیب اینکه، کتابدار مدرسه نورا، خانم الم، نیست. خانم الم میگوید «هر زندگی سرشار از میلیونها تصمیمگیری است».
تصمیمی بزرگ است، تصمیمی کوچک است. اما هر دفعه تصمیمی بر دیگری غلبه میکند، پیامدها فرق میکنند. تغییری برگشتناپذیر رخ میدهد، و در نتیجه منجر به تغییرهای بعدی خواهد شد. این کتابها مدخلی برای تمام زندگیهای ممکن است.
بله، واقعاً به همین سادگی است. و بله، به واقع با همین وضوح ارائه میشود. در نقش یک مکان، «کتابخانه نیمهشب» در واقع یک کتابخانه نیست، بلکه کنفرانس درس 101 سطح به موازات نظریه جهانی، فلسفه و کوانتوم نامعلوم است. در اصل، شبیهساز درمانگر، منهای مربی، است. مکانی برای افسوس و احتمال. چون چه کسی، در تاریکترین لحظه- یا شاید فقط روز سهشنبه- از سبک زندگی خود متعجب نخواهد شد اگر فقط….
نورا به طور قطع اینگونه است. او از افسوس رنج میبرد. چه میشد اگر با نامزدش ازدواج میکرد به جای اینکه دو روز قبل از مراسم ازدواج آنجا را ترک کند؟ چه میشد اگر با گروه موسیقی همراه برادر و دوستشان «راوی» ادامه میداد به جای اینکه درست قبل از اینکه گروه بزرگ شود این گروه را ترک کند؟ چه میشد اگر به رقابت شنا ادامه میداد، بهتر از گربهاش مراقبت میکرد، با والدینش بهتر برخورد میکرد، با بهترین دوستش به استرالیا میرفت یا یخچال شناس میشد؟
دوباره بله. پرسشها ساده هستند. و دوباره، بله، آنها به وضوح بیان میشوند.
«کتابخانه نیمهشب» جایی است که نورا برای کشف این مطلب به آنجا میرود. در آنجا، به مدت یک ساعت، یک روز یا یک ماه، صرفا مطالعه میکند و در یک زندگی نمونه گزینههای گوناگون دارد، هدف نهایی حذف افسوس خوردن و یافتن یک زندگی راحت است.
اما مشکلی مطرح میشود. «هیگ» تمام اینها را در نقش خطی مستقیم نشان میدهد. کتابخانه نیمهشب نامعمول است چون از طرحی بدون پیچش پیروی میکند، و حسی شبیه سر خوردن آرام ندارد.
درون خود کتابخانه، خانم الم موظف بود تمام مطالب را به وضوح به نورا عرضه کند و خیلی مستقیم خطرات را برای وی ترسیم کند. گزینهها نامحدود هستند، بله، اما شاید زمانِ نامحدود برای انتخاب وجود نداشته باشد. احتمال نامحدود هست، به طور قطع هست، اما فقط در هر کدام از آنها فقط یک انتخاب میتوان داشت. وقتی نورا ناامید شد، کتابخانه شروع به فروپاشی می کند. وقتی دوباره هیجان زندگی وجودش را فراگرفت، اوضاع آرام شد.
برای تمام این کارها عمدی وجود داشت. سادگی حکایت به عنوان یک انتخاب به زعم هیگ، و نه تصادف، تلقی شد. بعد از ملاقات با «لغزندهای» دیگر (کسانی که میتوانند درباره احتمالات چندجهانی صحبت کنند)، و بررسی مفاهیم رایج علمی هستی چندبعدی، نورا در جای خود به فکر فرو رفت:
او درباره چندجهانی مطالعه داشت و کمی درباره روانشناسی گشتالت میدانست. به این دانش رسیده بود که چگونه مغز انسانها اطلاعات پیچیده درباره جهان را جمعآوری کرده و آن را ساده کرده بود، به طوری که وقتی انسان به درخت نگاه میکند بسته پیچیده برگها و شاخهها را به «درخت» تعبیر میکرد. انسان مداوم جهان را به داستانی درکپذیر ساده میکند تا مسائل ساده بمانند. او میدانست تمام اشیاءِ رویتپذیر از سوی انسان ساده است. هر انسانی جهان را با سه بعد میبیند. این کار خودش سادهسازی است. انسانها اصولاً موجوداتی تعمیمپذیر و محدود هستند، بر پایه «خلبان خودکار» زندگی میکنند، این حالت زندگی خیابانهای پیچدار را در ذهن انسانها مستقیم میکند و تبیین میکند چرا آنها همیشه گم میشوند.
در اینجا، هیگ بر این اساس زندگی میکند. او آنچه میتواند تنیدگی غریب، پرپیچوخم، ناراحتکننده یا تاریک باشد (آنچه در کتابهای زیاد دیگری بوده است) را به واسطه احتمالات فلسفی و منطقی افسوس در برخورد با نظریه چند جهانی مطرح میکند و … آن را سرراست میکند. تراژدی هست، اما با وجود شانسهای بیشمار احساس میشود تراژدی خاموش شده است. ناراحتی و بیموضوعی، تفکرات نرم درباره هزینه شهرت و شکوه زندگیهای کوچکتر، نقلقولهای فراوان از سوی فلاسفه (چون نورا آنها را در مدرسه خوانده است)، و تفکرات آرام درباره وزن معنا در چندجهانی وجود دارند، در چندجهانی که امکان رخداد هست، اتفاق میافتد.
اما آنچه رنگ و زندگی را از کتابخانه نیمهشب پاک میکند این است که نورا، به عنوان یک شخصیت، در واقع چیزی نمیخواهد. یا شاید چیزی میخواهد، اما قوس طرح منوط به تلاش وی در ترسیم آن چیزی است که دقیقاً میخواهد. و شخصیتی که چیزی نمیخواهد- حتی وقتی نیاز به زنده ماندن هست- به سختی قابل شناسایی است.
در نهایت، هیگ برای نورا (و آن گروه از ما که همسو با وی حرکت میکنیم) مسیری سرراست از خودکشی تا خاتمه، از افسوس تا پذیرش، ایجاد میکند. او به نورا یک درخت میدهد، و اگرچه این درخت شاخههای زیادی دارد، اما هنوز فقط یک درخت است. بنابراین، این داستان صرفاً پیرامون مسیر زندگی، گزینهها و پیامدهای زندگی وی شکل میگیرد. هزار و یک بخش تئوریک کافی از بینهایت که او احساس میکند همه آنها را تا زمان رسیدن به صفحههای پایانی دیده است.
تنها پرسش باقیمانده در پایان کار بدین شرح است که در نهایت او چه انتخابی خواهد داشت، آن هم در این جهانِ همراه احتمالات و انتخاب های بینهایت. اطمینان ندارم که پاسخ به این سوال از اهمیت کافی برخوردار باشد.
