دیوان حافظ، تماشاگه راز است و همه از انسان کامل می‌فرماید.

او به غلامی حضرت امیرالمؤمنین (ع) افتخار می‌کند و می‌خواهد حلقه بندگی زلف آن حضرت را هماره در گوش دارد:

به غلامی تو مشهور جهان شد حافظ

حلقه بندگی زف تو در گوشش باد

در این کتاب بیشتر رمزها و رازها و تأویلاتی که عارفان و عاشقان و شاعران، برای حضرت انسان کامل بکار می‌برند، گرد آمده است.