درک زندگی اجتماعی خود و دیگران، یک نیاز اساسی برای ماهیت انسانی ما است که از اوایل کودکی شکل می‌گیرد. این واقعیت که ما می‌توانیم تعیین کنیم که یک شخص چه قصدی در ذهن خود دارد، سطح درک ما از تفکر ذهنی را به سطح کاملاً جدیدی سوق می‌دهد. در تلاش برای درک دنیای درون روانی دیگران از جمله باورها، افکار، عواطف، نیازها و امیدها، ابتدا نیازمند درک خود و حالات ذهنی خود با‌استفاده از کارکردی شناختی به نام نظریه ذهن هستیم. هر یک از ما گام به گام نظریه وسیعی از ذهن را ایجاد نموده و از آن برای درک سایرین استفاده می‌کنیم. عدم یادگیری این ظرفیت باعث می‌شود در تعاملات اجتماعی قادر به ارائه تعریفی از خود و دیگران به عنوان یک انسان نباشیم.
در کتاب «خواندن ذهن»، هنری ولمن روایتی جذاب از کارکرد نظریه ذهن و چگونگی تحول آن از اوایل کودکی را در بطن روابط اجتماعی نشان می‌دهد. کودکان از این کارکرد برای درک آنچه دیگران می‌گویند، انجام می‌دهند، فکر و احساس می‌کنند، استفاده کرده تا بتوانند ارتباط برقرار کنند، گروه‌های دوستی تشکیل دهند و در موقعیت های مختلف با دیگران همراه شوند.