دانشگاه یکی از پدیده‌های مدرن تلقی می‌شود که متناسب با جامعه جدید دستخوش تغییرات شده است. بین دانشگاه و جامعه رابطه متقابل وجود دارد. دانشگاه هم محصول و هم ماشین مولد و محرک مدرنیته است. استان گیلان، از گذشته به دلیل همسایگی با کشور روسیه و قرارگرفتن در محل ترانزیت کالا و مسافر، در معرض تجدد و مدرنیته قرار داشته است. دانشگاه گیلان از سال 1346 با عنوان مدرسه عالی بازرگانی، فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد؛ و در سال‌ 1354 در چهارچوب قرارداد بین دولت‌های ایران و آلمان غربی سابق، دانشگاه گیلان، تأسیس و از سال 1356 فعالیت‌های آموزشی خود را با پذیرش 155 دانشجو در نه رشته تحصیلی آغاز کرد. کتاب دانشگاه گیلان در بستر محلی با تلاش جمعی از نویسندگان دانشگاهی دانشگاه گیلان و با کوشش دکتر علی یعقوبی مدیر فرهنگی دانشگاه گیلان گردآوری و توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و تحقیقات به چاپ رسیده است. اغلب این مجموعه از مقالات در نشست علمی-تخصصی فیما بین معاونت فرهنگی دانشگاه گیلان و پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی با عنوان «ابعاد فرهنگی دانشگاه گیلان» در تاریخ دوشنبه 27 آذرماه 1396 در تالار حکمت دانشگاه گیلان ارایه شده ­اند. در مجموعه فعلی، نتایج هشت مقاله درخصوص وضعیت اجتماعی-فرهنگی آموزش عالی استان گیلان جمع آوری شده است. مقالات مزبور بیشتر کارکرد درونی دانشگاه گیلان را مورد بررسی قرار داده ­اند. موضوعات هشت­گانه این کتاب، شامل نگاه جمعیت شناختی به تحولات آموزش عالی در استان گیلان (دکتر محمد امین کنعانی)، چالش­های دانش آموختگان رشته کشاوزی دانشگاه گیلان (دکتر سالار جمالی)، روایت امتناع و اشتیاق به غرب (دکتر حمید عباداللهی)، رابطه بین اعتقادات دینی و هوش هیجانی (دکتر فاطمه کریمی)، کار ویژه ­های دولت و افزایش امید به آینده (دکتر رضا علیزاده)، مشارکت دانشجویان در فعالیت­های ورزشی (دکتر محمد مهدی رحمتی)، خوابگاه و ذهنیت دانشجویی (دکتر علی یعقوبی) و نسبت بین موسیقی و افزایش بهره­ وری (منصور حبیب دوست) تشکیل می­ دهند.