نظریه ی تکامل چگونه توانست اذهان را، از انجمن های علمی انگلستان تا کوچه های قاهره و کربلا و تهران، متوجه خود کند؟ این نظریه چه عکس العمل هایی میان منادیان ایدئولوژی ها و جهان بینی های مختلف برانگیخت؟ برخی در مواجهه با آن برطبل انکار کوفتند و برخی دیگر همه چیز را در پایش قربانی کردند، گروهی هم که نمی دانستند با آن چه کنند و مانده بودند با دوست مواجه اند یا دشمن از خود پرسیدند: علم جدید را سر آن است که شالوده ی عقاید کهن را نابود کند یا خود تکیه گاهی است برای احیای حقایق سنتی؟ داستان مواجهه با نظریه تکامل در سرزمین های اسلامی، به ویژه روایت رویارویی سکولارها و مذهبیان عرب و عجم، اعم از مسیحی و مسلمان، داستانی شنیدنی است: رویارویی فکری افرادی که پس از قرن ها بحث و مناظره های نظری، اعم از بحث های فرقه ای و کلامی، اکنون با چالشی نوین روبه رو شده بودند، چالشی که میراث عظیم افکار قرون میانه را با شبیخونی پیشبینی ناپذیر تهدید می کرد.