شرحی بر کتاب «چون و چرا» مجموعه مقالات استاد مرحوم، علی‌اشرف درویشیان است در مورد شخصیت‌های بزرگ ادبی ایران مثل صمد بهرنگی، جلال آل احمد، بزرگ علوی، محمدعلی جمالزاده، محمود دولت‌آبادی و… همچنین پاره‌ای از مقالات اختصاص دارد به شخصیت‌های خاص تاریخی و سیاسی عصر پهلوی و دوران انقلاب، نظیر دکتر محمد مصدق، کرامت دانشیان، خسرو گلسرخی، پرویز شهریاری، و… نکته‌ی حائز اهمیت این کتاب هم، نقد و پرداخت برخی از پدیده‌های خاص ادبی، سیاسی و اجتماعی جامعه است از قبیل پدیده‌های سانسور، توتالیتری و تک‌بعدی بودن جامعه، سیستم آموزش مدارس، فرهنگ و قوم کرد، پدیده‌ی نقد در ایران و…