کتاب چیستی و چرایی ادبیات قدسی در پنج فصل تدوین شده است. در فصل نخست اهمیت منابع مطالعاتی برای خلق رمان آیینی مورد توجه قرار گرفته است و در فصل دوم ادبیات آیینی در مقام تالیف از منظر درون دینی مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. این موضوع در فصل سوم از منظر برون دینی بررسی شده. چهارمین فصل کتاب به موضوع ادبیات آیینی در مقام مولف توجه نشان داده و در نهایت نیز موضوع خلاقیت در ادبیات آیینی در فصلی مجزا مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. جان کلام شجاعی در این اثر بیان وجوه دراماتیک و ادبی رمان آیینی است و تمیز قائل شدن میان ادبیات و بازنویسی و تاریخ نویسی. شجاعی سعی کرده تا نشان دهد ادبیات آیینی نیز مانند سایر وجوه و گونه‌های ادبی قواعدی مشخص و منحصر به فرد برای ایجاد شدن دارد و نمی‌توان با تمسک جستن به متون تاریخی و روایت صرف آنها ولو به زبانی ادبی و حتی شاعرانه و عوام پسند به خلق داستان و ادبیات آیینی دست پیدا کرد.