آنچه اندیشه سیاسی و جامعه‌شناسی اسلام، یعنی امت در رویکرد به دنیا از سایر اندیشه‌ها متمایز و برتری می‌دهد، این است که رویکرد به دنیا نیز در جهت هدف‌مندی هستی قرار دارد. بنابراین مفهوم امت با الگوهای حکومتی و جامعه‌شناسی نظام‌های سلطنتی موروثی، اشرافی و آریستوکراسی، آلیگارش و گروهی، جمهوریت افلاطونی، دموکراسی یونانی و امروزی، و دیکتاتوری و حزبی کاملاً متفاوت بوده و فرق دارد. با نظام نئوکراسی، کلیسایی، مذهبی و فرقه‌ای
نیز در تقابل است.