انقلاب و دیپلماسی در خاطرات سیدمحمد صدر

کتاب “انقلاب و دیپلماسی در خاطرات سید محمد صدر” خاطرات و تحلیل های دکتر سیدمحمد صدر دیپلمات باسابقه ایرانی و مشاور ارشد محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، از تولد و خاندانش تا پاییز 1364 است که در هفت فصل به قلم محمد قبادی تدوین گردیده است. در فصل نخست، پیشینه خانوادگی، تحصیل در قم و تهران مورد توجه قرار گرفته است. این فصل از آن حیث که به آیت‌الله سیدرضا صدر پرداخته و مدرسه علوی تهران را در نظر داشته، اهمیت دارد. فصل دوم ورود او به دانشگاه است. در واقع سیدمحمد صدر در این دوره فعالانه به مباحث سیاسی و برخی فعالیتها و جریانات جنبش دانشجویی پرداخته است. در فصل سوم او از نحوه ارتباطش با سازمان مجاهدین خلق و از دو تجربه‌اش در همکاری و ارتباط با دو چهره مورد توجه سازمان مجاهدین خلق سخن گفته است. یکی محمدحسین اکبری آهنگر و دیگری محمد حیاتی. مباحث مطرح شده در این فصل خواننده را با مواضع این دو نفر و در نتیجه مواضع سازمان مجاهدین خلق آشناتر می‌کند. در فصل چهارم به برخی وقایع در دو سال آخر سلطنت پهلوی از جمله نماز عید فطر در تپه‌های قیطریه (‌1357)، راهپیمایی میلیونی در 13 شهریور همان سال و جمعه خونین 17 شهریور می‌پردازد. سیدمحمد صدر در این فصل اشاره‌ای نیز به دوره سربازی‌اش می‌کند. فصل پنجم به وقایع روزهای پایانی عمر رژیم پهلوی بویژه رخدادهای میدان امام حسین در تهران، انتخاب مهندس بازرگان به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت از سوی امام خمینی و وقایع پس از آن می‌پردازد. شهید رجایی و نخستین همکاریهای صدر با دولت آن شهید سعید، محور گفت‌وگو در فصل ششم است. او در این فصل از نخستین تجربیاتش در نخست‌وزیری می‌گوید و اینکه چه شد، به همراه رجایی به وزارت امور خارجه رفت. مفصل‌ترین گفت‌وگو در دوره‌ای است که سیدمحمد صدر در کسوت یک دیپلمات قرار می‌گیرد و عهده‌دار مدیرکلی دو قاره اروپا و امریکا می‌گردد. اهمیت کشورهای این دو قاره بر هیچ کس پوشیده نیست هرچند که به گفته صدر، مناسبات دیپلماتیک در سالهای پس از پیروزی انقلاب با آن کشورها آنچنان گسترده نبوده باشد. آنچه در این فصل مفصل (فصل هفتم) مطرح شده است تکیه بر ذهن پرسش‌شونده دارد و او بارها تأکید کرده که امیدوار است روزی اسناد وزارت امور خارجه از طبقه‌بندیهای مرسوم این وزارتخانه‌ خارج شود و در تأیید و تکمیل سخنانش لب بگشایند.