آشنایی با مبانی شبیه خوانی

تعزیه در لغت به مفهوم عزاداری است، اما اصطلاحاً به نوعی از نمایش گفته می‌شود که با استفاده از حرکت، موسیقی، آواز و صحنه‌آرایی به نمایش وقایع کربلا و حوادث قبل و بعد از آن می‌پردازد و از گذشته تا به امروز به منظور بردن اجر و ثواب اخروی برگزار می‌شود، چرا که در احادیث نقل شده از ائمه شیعه، مکرر بر ثواب گریستن بر مصائب امام حسین (ع) تأکید شده است. تعزیه‌نویس اگرچه دانای کل است، اما بخش قابل توجهی از آنچه که مخاطب باید بداند از قبیل معرفی اشخاص و مکان و زمان و… را نه از زبان خود بلکه از زبان اشخاص و مخلوقات بازی روایت می‌کند. در این شیوه از نمایشنامه‌نویسی که گونه‌ای از نمایش روایی است، تعزیه‌پرداز به جای نوشتن دستور صحنه و شرح عمل و عکس‌العمل اشخاص و مخلوقات بازی، کلام و گفت‌وگو میان آن‌ها را به گونه‌ای تنظیم و تحریر می‌کند که مخاطب متوجه می‌شود، کیستند و در کجا قرار دارند و به چه می‌اندیشند و چه می‌کنند و خواهند کرد. علاوه بر اینکه نخستین کارکرد نمایش، روایت کردن یک رویداد است و گرچه هر نمایش داستانی را به تصویر می‌کشد اما در درجۀ نخست آن را از طریق گفت‌وگو نقل می‌کند. کتاب آشنایی با مبانی شبیه خوانی، در 12 فصل عرضه شده با عناوینی از جمله: تاریخچه، اشخاص و مخلوقات بازی، تعریف تعزیه، اقسام تعزیه و همچنین یک شبیه نامه آزمون سیاوش است و در بخش پایانی نیز در ارتباط با تعزیه و تئاتر جلوه‌های مختلف تعزیه در آن بررسی شده است. به گفته فتحعلی بیگی، بخشی از این اثر از کتاب «تعزیه و تعزیه‌خوان از آغاز تا دوره قاجار در تهران» گرفته شده و بخشی از کتاب نیز مربوط به اطلاعات و پژوهش‌های میدانی نویسنده از سال 63 تاکنون است. علی الرغم کثرت مقاله‌ها و کتاب‌های گران‌بهایی که درباره تعزیه و تعزیه‌خوانی نوشته شده است، جای یک کتابچه‌ی آموزشی که در حد آشنایی با اصول و مبانی تعزیه از دیدگاه نمایشی باشد تا کنون خالی بوده است. نویسنده کوشیده تا این جای خالی را پر و اصول و مبانی این هنر را به علاقه‌مندان آن بیاموزد. در این کتاب سعی شده تا با استفاده از منابع مختلف، امکان آشنایی با وجوه گوناگون تعزیه فراهم شود، امید است که این کتاب بتواند مبنای نگارش یک کتاب درسی جامع برای درس آشنایی با هنر تعزیه قرار گیرد.