آسیب شناسی حمل و نقل جاده ای و دریایی در ایران

بر همین اساس، طی سال‌های ۹۷-۱۳۹۵ طرح مطالعاتی با هدف آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای پیشنهادی جهت رفع مشکلات حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی در لجستیک صادراتی کشور، به سفارش «سازمان توسعه تجارت ایران» و در «موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی» انجام شد که کتاب حاضر، حاصل تلخیص و به‌روزآوری محتوای این طرح پژوهشی است. چارچوب اصلی مطالعات این طرح مشتمل بر دو سطح کلان و کشوری-کالایی منتخب بوده است. اما به دلیل ملاحظات مربوط به پویایی حاکم بر سیاست‌ها، رویکردها و رویه‌های صادراتی در ارتباط با بازارهای صادراتی و به‌خصوص با توجه به روندهای اقتصادی و سیاسی اخیر منطقه و جهان، از ارائه نتایج این بخش از مطالعات در کتاب صرف‌نظر شده است. از این روی تاکید محتوای کتاب بر چالش‌ها و مسائل ساختاری و کلان حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی کشور در ارتباط با صادرات غیرنفتی است. بر این اساس، کتاب حاضر مشتمل بر چهار فصل است. فصل اول به بررسی وضع موجود حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی با رویکرد صادراتی اختصاص دارد. در بخش اول این فصل وضعیت کلان حمل‌ونقل جاده‌ای کالا، صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای و فرایندهای صادرات جاده‌ای مورد بررسی قرار گرفته، مجموعه مشکلات و چالش‌های موجود در این حوزه تبیین شده است. در بخش دوم این فصل، وضع موجود حمل‌ونقل دریایی کشور شامل وضعیت بنادر از نظر سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، عملکرد بنادر، وضعیت کشتیرانی و شناورهای سنتی کوچک، وضعیت تشکل‌ها و بالاخره قوانین داخلی و بین‌المللی تاثیرگذار بر بخش دریایی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. فصل دوم به بررسی تجربیات کشورهای منتخب در زمینه حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی اختصاص دارد. در بخش اول این فصل، خلاصه‌ای از تجربیات سه کشور منتخب ترکیه، آلمان و هندوستان در حمل‌ونقل جاده‌ای ارائه شده است. در بخش دوم فصل نیز وضعیت زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری بنادر الگو در منطقه یعنی جبل‌علی، سلاله و کراچی با بندر شهیدرجایی مورد مقایسه قرار گرفته و تحولات مهم در خطوط کشتیرانی‌های جهان تحلیل شده است. در فصل سوم مشکلات موجود در هر یک از بخش‌های جاده‌ای و دریایی، با رویکرد صادراتی طبقه‌بندی و تسریع شده‌اند. با توجه به دوره زمانی انجام مطالعات، مشکلات و راهکارها با فرض سناریوی شرایط عادی مطرح شده‌اند و تحولات جدیدتری چون دور دوم تحریم‌ها و شیوع کرونا را شامل نمی‌شود. فهرست مطالب کتاب آسیب شناسی حمل و نقل جاده ای و دریایی در ایران پیشگفتار فصل اول: مطالعه وضع موجود حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی کشور فصل دوم: مطالعات تطبیقی، حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی فصل سوم: آسیب‌شناسی حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی کشور با رویکرد صادراتی سخن پایانی منابع و مراجع پیوست: پیشنهاداتی برای ارتقای بخش لجستیک با رویکرد صادراتی