برگزیده فرج بعد از شدت

تألیف کتابهای قصه و داستان در ایران سابقه‌ای نسبتاً طولانی دارد. در مقابل شعر رزمی و روایات شاعرانه که بیشتر فوق عالم محسوس است و موضوعش از عالم بالا و عظمت روح اقتباس شده و متوجه به تعبیر افکار عمیق و مسائل دقیق است شالودۀ آثار منثور افسانۀ محض است و با دیو و پری و جادوگران همین دنیا سروکار دارد. پاره‌ای از کتب قصه و داستان عبارتست از داستانهایی که در آن حکایات دور یک فکر مشترکی می‌گردد و به هم پیوسته است و از آن می‌توان فقط چند نمونه به دست داد. قدیمترین این نوع کتاب (الفرج بعدالشدّه) تألیف قاضی مُحسن تنوخی (در گذشته به سال ۳۸۴ هـ. ق) است که حسین‌بن اسعد دهستانی آن را حدود سالهای ۶۵۱ و ۶۶۰ هجری به فارسی ترجمه کرده و آن را (فرج بعد از شدت) یا (جامع الحکایات) نامیده است. وی ترجمۀ خود را به نام عزّالدّین طاهربن زنگی فریومدی وزیر تقدیم کرده است. ظاهراً سدیدالدّین محمّد عوفی صاحب کتاب معروف (جوامع الحکایات) نیز این کتاب را به فارسی ترجمه کرده بوده که متأسفانه امروزه در دست نیست و تنها بخش‌هایی از آن در کتاب (جوامع الحکایات) راه یافته است. فرج بعد از شدّت گزیده‌ای است از حکایات مختلف مشتمل بر سیزده باب و هر باب شامل چندین حکایت مفصل و دلپذیر که ارتباط معنوی با موضوع آن باب دارد. مثلاً باب اول دربارۀ گشایش کارها بعد از نومیدی و محنت، به یاری جستن از قرآن است و حکایاتی که در این باره ذکر شده، و باب دوم مشتمل است بر ذکر جماعتی که محنت و بلا کشیدند و عاقبت به نعمت و آسانی رسیدند. نثر فرج بعد از شدت ساده و روان و روی‌هم‌رفته خالی از تکلف است و «موضوع کتاب احوال کسانی است که به شدت و بلایی مبتلا بوده‌اند و بعد از آن، آن غم به شادمانی و آن سختی به آسانی بدل گشته است.» امید است که مطالب آن مورد پسند و قبول خوانندگان بویژه جوانان‌دانش پژوه و علاقه‌مند به متون اصیل فارسی قرار گیرد.