گفت وگو؛ ایین حق جویی

با گسترش ارتباطات، به‌ویژه از رهگذر گسترش شبکه‌های اجتماعی، بازار بحث و گفت‌وگو داغ است. اما تجربه نشان داده که این گفت‌وگوها بسا اوقات به جدل ختم می‌شوند، به‌ویژه در فضای فارسی. در این میان، آنچه کمتر بدان پرداخته می‌شود بررسی محققانۀ آداب گفت‌وگوی انتقادی و نیز پرداختن به اهمیت آن است. آیا هدف گفت‌وگوی انتقادی شکست حریف است؟ گفت‌وگوی انتقادی چه مراحلی دارد؟ طرف‌های گفت‌وگو چه شرایطی باید داشته باشند؟ تحت چه شرایطی گفت‌وگوی انتقادی روا است و تحت چه شرایطی ناروا؟ آیا گفت‌وگو همیشه بر سکوت ترجیح دارد یا در مواردی حقیقت‌جویی اقتضای عدم گفت‌وگو را دارد؟ آیا گفت‌وگو هدف است یا وسیله؟ سهم مای ایرانی و/یا مسلمان در بسط اهمیت و آداب گفت‌وگوی انتقادی چیست؟ چگونه می‌توان فضا را تغییر داد؟ آنچه مسلّم است اینکه علاوه بر ترجمه، باید پیشینۀ ایرانی-اسلامی گفت‌وگو و گفت‌وگوشناسی را نیز کاوید، گوهرهای آن را استخراج و برای امروز بازسازی کرد و پیشِ روی گفت‌وگواندیشان نهاد؛ بدین امید که به کار آید. اگر چنین نکنیم و به ترجمۀ آثار غربی در سنجشگرانه‌اندیشی و گفت‌وگوشناسی بسنده کنیم، پرداخت ما انتزاعی از کار درخواهد آمد. این کتاب سعی و خطای درآمدگونه‌ای است در بسط گفت‌وگوشناسی برای حوزۀ عمومی؛ زمینه‌ای که در فارسی کم پیشینه است.