یادگار زریران(جلد سفید)

یادگار زریران حکایت برخورد اندیشه‌های نو و کهنه در ایران باستان است. “گشتاسب” و پیروان او اندیشه نو را می‌پذیرند و “ارجاسب” که طرفدار اندیشه کهنه است با او به جنگ می‌پردازد. یادگار زریران رساله حماسی و مذهبی کوتاهی است در اصل به زبان پارتی و ظاهراً نثر توأم با شعر بوده‌است چون در خلال آن، واژگان، ترکیبات و ساختارهای پارتی را می‌توان دید اما به صورت کنونیِ آن به خط و زبان پهلوی است. این متن که در سال ۵۰۰ میلادی یا کمی دیرتر نوشته شده‌است، قدیمی‌ترین داستان پهلوانی است که به زبان‌های ایرانی برای ما باقی‌مانده‌است. متن دارای ۱۱۴ بند متن اصلی و ۷ بند پایان‌نوشت است که صفحات ۱ تا ۱۷ مجموعه متون پهلوی را به خود اختصاص داده‌است. این متن در بعضی از دستنویس‌ها «شاهنامه گشتاسپ» نیز نامیده شده‌است. نشر پیدایش کتاب یادگار زریران  را با بازنویسی محمدرضا یوسفی و تصویرگری بنفشه احمدزاده از مجموعه ادبيات كهن برای نوجوانان منتشر کرده است. پس از اینکه گشتاسب و خاندان او به آیین مزداپرستی می‌گروند، ارجاسب شاه خیون‌ها در نامه‌ای که به گشتاسب می‌نویسد از او می‌خواهد که یا دست از دین نو بردارد یا آماده جنگ شود. چون گشتاسب در دادن پاسخ به ارجاسب دودلی نشان می‌دهد، زریر برادر او، پاسخ نامه را بی‌باکانه می‌دهد و با ارجاسب قرار جنگ می‌گذارد و سالاری سپاه ایران را بدست می‌گیرد. پیش از آغاز جنگ جاماسب در پیش‌بینی خود کشته شدن زریر و شاهزادگان ایران را در نبرد تن‌به‌تن با دشمن به گشتاسب خبر می‌دهد. گشتاسب با شنیدن آن می‌خواهد از شرکت آنان در جنگ جلوگیری کند. جاماسب به گشتاسب می‌گوید که در این صورت چه کسی می‌تواند از هجوم دشمن جلوگیری کند و چون او را از پیروزی نهایی ایران در جنگ آگاه می‌کند، گشتاسب خشنود می‌شود. با تأکید بر وفاداری خود به دین مزداپرستی به تماشای جنگ می‌نشیند. پس از کشته شدن زریر، کسی آمادگی برای نبرد تن‌به‌تن با بیدرفش جادو، کشنده زریر را در خود نمی‌بیند، مگر بستور پسر زریر. با آنکه او خردسال است، گشتاسب به پیروی از اندرز جاماسب، بر او آفرینی می‌خواند و به او تیری می‌دهد. بستور، در نبرد تن‌به‌تن با ویدرفش جادو، با آن تیر وی را می‌کشد. پس از او گرامی‌کرد (پسر جاماسب) و اسفندیار (پسر گشتاسب) ایرانیان را در جنگ با دشمن به پیروزی می‌رسانند.