مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین

مناسک دینیِ جمعی، از ظرفیت‌های منحصربه‌فرد اسلام در تربیت فردی و اجتماعی نفوس، زمینه‌ساز تحقق بسیاری از عناصر ایجاد تمدن نوین اسلامی و از طرق بی‌بدیل عملیات فرهنگی مردم‌نهاد با محوریت معارف توحیدی و معارف مکتب اهل بیت، علیهم‌السلام، است. از مزیت‌های رقابتی این مناسک، با بدیل‌های غیر اصیل خود، وجود هم‌زمان عناصر بینشی گرایشی و انگیزشی و رفتاری، همچنین عناصر عاطفی و حماسی است؛ ضمن اینکه در بستر و متن و بطن آن‌ها ظرفیت‌های تربیت معرفتی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی وجود دارد که به طور طبیعی و برای دستیابی به این ظرفیت‌ها در فرایندهای تربیتی باید زمان و توان زیادی را صرف کرد؛ حال آنکه در بستر این مناسک دستیابی به این ظرفیت‌ها بسیار زودیاب و عمیق و مؤثر است. زیارت عتبات عالیات عراق و به‌ویژه کربلای حضرت سیدالشهدا (ع) در همه اوقات فضیلت بسیار دارد، اما زیارت اربعین سالار شهیدان، حضرت امام حسین (ع)، به دلیل فرمایش امام حسن عسکری (ع)، که این زیارت را یکی از علائم خمسه مؤمن دانسته، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. از طرفی، سنت حسنه پیاده‌روی برای رسیدن به کربلا در روز اربعین، که از سال‌های دور اجرا می‌شده و در سال‌های نزدیک نیز با شور و شکوهی استثنایی برگزار می‌شود، خود اهمیت خاصی یافته است. بزرگ‌ترین اجتماع انسانی و بزرگ‌ترین مراسم مذهبی جهان در یک روز از عناوین این مراسم باعظمت است. با توجه به گسترش رسانه‌های جمعی و افزایش سرعت انتقال پیام، موقعیت حساس تشیع، اوضاع سیاسی اجتماعی کشور عراق و ده‌ها دلیل دیگر باید این رویداد بزرگ ظرفیت‌شناسی و آسیب‌شناسی شود تا ضمن استفاده حداکثری از ظرفیت‌های این تجمع عظیم، از بروز آسیب‌های احتمالی این حرکت نیز جلوگیری شود. این کتاب این اتفاق عظیم دینی را از زوایای مختلف و در آثار چندین نویسنده بررسی می‌کند.