زرین‌ کوب در این اثر با مروری بر فرهنگهای دینی انسان، عقاید و ادیان و همه آنچه را که به قلمرو وجدان مربوط می شود و حاصل فعالیت ذهن و وجدان انسان است به جستجو می گیرد و در این جستجو به شرق بیش از غرب نظر دارد. آنچه در حیات دینی و زندگی درونی انسان به قلمرو وجدان مدیون است موضوع اصلی این کتاب است و از اساطیر و مراسم تا عقاید و ادیان، از اخلاق و حکمت تا تصوف و عرفان هر آنچه در جوهر ذات یا در خط سیر تحول و کمال به گونه ای با حکم وجدان انسانی ارتباط دارد در مسیر این جستجو واقع بوده است و هر جا ضرورت داشته نویسنده به آن پرداخته است.