مجمع‌ الجزایر گولاگ (جلد اول) تلاش سولژنیتسین برای گردآوری گزارشی ادبی تاریخی از سیستم وسیع زندان ها و اردوگاه های کار است که اندکی پس از به دست گرفتن قدرت توسط بلشویک ها در روسیه در سال 1917 به وجود آمد و در دوران حکومت استالین از سال 1924 تا 1924 گسترش زیادی یافت. بخش های مختلف این سه جلد دستگیری، بازجویی، محکومیت، انتقال و زندانی شدن قربانیان گولاگ توسط مقامات شوروی در طی چهار دهه را شرح می دهد. این اثر شرح تاریخی و روایت‌های زندگی‌ نامه‌ای سولژنیتسین را با شهادت‌های شخصی متعدد دیگر زندانیان که او در دوران حبس خود جمع‌ آوری و به خاطر سپرده بود، در هم می‌آمیزد. پس از انتشار جلد اول مجمع الجزایر گولاگ، سولژنیتسین بلافاصله در مطبوعات شوروی مورد حمله قرار گرفت. علیرغم علاقه شدیدی که در غرب به سرنوشت او نشان داده شد، در 12 فوریه 1974 دستگیر و به خیانت متهم شد و روز بعد از شوروی تبعید شد.