محمد بن مرتضی، معروف به ملا محسن فیض کاشانی (۱۰۹۰-۱۰۰۷) در دوره پادشاهی شاه عباس دوم زندگی میکرد و در مشرب فلسفی و عرفانی پیرو فیلسوف و حکیم برجسته ملاصدرای شیرازی (۱۰۴۵-۹۷۹ق) بود. او مانند حکیم ملاصدرای شیرازی برهان و حکمت را با تصوف و عرفان جمع کرد و با استفاده از تعالیم قرآن کریم و احادیث اهل بيت (عليهم…

معنی همواره در تجلیات خود به ظهور می‌رسد و تنها با جلوه‌های گوناگون آن می‌توان روبرو شد. معنی بیش از هر چیز دیگر در فکر و سخن جلوه‌گر می‌گردد و در جایی که فکر و سخن نباشد مسئله معنی، مطرح نمی‌گردد. انسان بدون معنی حتی یک لحظه نمی‌تواند زندگی کند.

معنی همیشه و در همه جا حضور دارد و هر موجودی به اندازه ظرفیت وجودی خود از آن برخوردار است. معنی، مملوک وارد نمی شود و کسی نمی تواند خود را مالک آن بداند. معنی، بخشیدنی نیست و هیچکس نمی تواند آن را به دیگری ببخشد...

انتشارات موسسه پژوهش و حکمت و فلسفه ایران منتشر کرد: زمان چیزی است که می‌توان آن را نخست خشت تفکر فلسفی به شمار آورد. رابطه زمان با دین و مذهب نیز به هیچ‌وجه کمتر از رابطه آن با فلسفه نیست. زمان چیزی است که همه امور زمان‌مند را به یکدیگر مرتبط می‌سازد.

"یگانه ای چندگونه" کتابی است به قلم دکتر "غلامحسین ابراهیمی دینانی" که در چیزی نزدیک به ششصد و پنجاه صفحه، توسط انتشارات طرح نو، به عرصه‌ی چاپ رسیده است. این نویسنده‌ی پرکار پیش از نیز در همکاری با نشر طرح نو، کتابی را تحت عنوان "اندیشه‌های متفرقه در روزگار جوانی" منتشر کرد که نخستین جلد از مجموعه یادداشت‌های پراکنده و…

"من و جز من" اثری است به قلم دکتر "غلامحسین ابراهیمی‌دینانی" که یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین مسائل انسان را مورد بررسی قرار می‌دهد. دغدغه‌ای که انسان قبل از هر چیز با آن مواجه است و به عبارت دیگر به شکل همیشگی دغدغه این موضوع را داشته است. با وجود اینکه سرانجام شرک و توحید با بررسی دقیق این موضوع…

یکی دیگر از آثار دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی «از محسوس تا معقول» نام گرفت تا اشارتی به این معنا باشد که برای رسیدن به حقیقت همواره باید از حس به عقل رسید و از محسوس به معقول راه یافت. با پیمودن این راه سخت است که انسان می‌تواند خویشتن خویش را بسازد. این راه مواقفی مانند وهم و خیال دارد…

نگاهی به فهرست کتاب، نشان از جامعیت موضوعات دارد. برخی فصل‌های این کتاب عبارت‌اند از: ذات و صفت، جوهر و عرض، وجود ماهیت یا بود نبود، باور و گمان یا یقین و شک، نقش کلیات در عالم آگاهی و ادراک، آن چیست؟ آیا هست؟ چرا هست؟ آن و نقطه، اکنون و اینجا، تفاوت میان کلی و فرد منتشر، ادراک حرکت،…

کتاب پیش رو تحت عنوان "اندیشه سهروردی"، "دیدگاه های فلسفی استاد غلامحسین دینانی" را پیرامون تفکرات "شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک سهروردی" مشهور به "شیخ اشراق" را در بردارد. این کتاب که یازدهمین دفتر از مجموعه‌ کتاب‌های برنامه تلویزیونی «معرفت» است، در حدود صد و هفتاد صفحه، "اندیشه سهروردی" را از "دیدگاه‌های فلسفی استاد غلامحسین دینانی" مورد بررسی…

کتاب «خواجه نصیرالدین طوسی: دیدگاه های فلسفی استاد غلامحسین دینانی» نگاهی جامع به دانشمند بزرگ ایرانی، خواجه نصیرالدین طوسی داشته و دیدگاه های فلسفی او را از منظر غلامحسین ابراهیمی دینانی مورد واکاوی قرار داده است. نویسنده این کتاب اسماعیل منصوری لاریجانی است که خود نیز در فلسفه صاحب اندیشه و فکر بوده و قلم گیرایی دارد.خواجه نصیرالدین طوسی را…

فیلسوفان اسلامی عموما با چشم عقل و منطق به تحلیل مسئله‌های هستی‌شناسی می‌پردازند، اما این بزرگان نسبت به چشم دل و چشم شهود و عالم حضور نیز بی‌تفاوت نبوده‌اند و انسان را مخلوقی می‌دانند که صاحب هر دو نگاه است. به شکل ناخودآگاه، این فیلسوفان بزرگ، همان گونه که به وجود مشکوک هستند و مراتب متعدد آن را درک می‌کنند،…

"ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام" اثری است به قلم استاد "غلامحسین ابراهیمی دینانی" که اندیشه‎ی فلسفی را در چارچوب اسلام و تاریخچه‌ی آن بررسی می‌کند. مفاهیم فلسفی در جهان اسلام نیز همچون هر دین و بنیاد فکری دیگری، بدون تعارض و ناآرامی، مورد پذیرش واقع نشده‌اند و در برهه‌های مختلف، انتقادات، خصومت‌ها و مخالفت‌های خاص خودشان را دیده‌اند. "ماجرای…

معاد مسأله ی پیچیده ای است و یک اصل اعتقادی است که همه ی ادیان به آن اعتقاد دارند. معاد روز رستاخیز، قیامت و بازگشت انسان است؛ منتها برخی معاد را روحانی می دانند و معتقد هستند روح انسان محشور می شود و برخی آن را جسمانی می دانند. اسلام بر معاد جسمانی تأکید دارد و آیات قرآنی بر جسمانی…

جهان بسیار رازآلود است و به رغم اکتشافات و تعالی علوم در حوزه های مختلف، همچنان اسرار آن ناگشوده مانده است. در واقع باید همه به حکمت شعر زیبا و حکیمانه حافظ شیرازی گردن نهیم که گفت: حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو- که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را و...

خود عنوان این کتاب یعنی "فلسفه چیست" یک پرسش فلسفی است که به جان خود فلسفه می افتد و سعی دارد فلسفه را از منظری فلسفی حلاجی کند. این کتاب را غلامحسین ابراهیمی دینانی نوشته است و انتشارات "نقد فرهنگ" نیز آن را منتشر کرده است. این کتاب چاپ سوم آن در سال 1400 روانه بازار کتاب شده است."شاید طرح…

این کتاب نخستین و جامع ترین کتاب تالیف شده به زبان فارسی درباره ابن رشد است.ابن رشد از برجسته ترین فیلسوفان مسلمان است، این فیلسوف سعی داشت فلسفه ارسطویی را با تفکر اسلامی سازگار کند و حال آنکه آراء فلسفی ابن رشد در اندیشه غربی تاثیر شگرفی داشته است و اندیشه وی کمتر مورد توجه متفکران مسلمان واقع شده است.نویسنده…

تاب حکمت خسروانی دفتر دوم از مجموعه «آشنایی با فیلسوف» نشر وایا است. این کتاب که در واقع مقاله ها و چند مقدمه ای است که بر شماری از آثار دکتر دینانی یا شاگردان دکتر دینانی نگاشته شده است، در یک مجلد تحت عنوان «حکمت خسروانی» گرد آمده است. کمتر کسی است که به اندازه سهروردی، درباره نور و آثار…

کتاب اختیار در ضرورت هستی با رویکرد مسئله تاریخی و بنیادین جبر و اختیار، به رشته تحریر درآمده است. دکتر دینانی در این اثر معتقد است که بدون اختیار، نمی‌توان به کمال انسانی رسید اما قبل از آن باید بدانیم که اختیار چیست؛ انسان به کمال می‌خواهد برسد زیرا غایت‌اندیش است اما غایت‌اندیشی جز در سایه آگاهی و اختیار تحقق…

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی از برجسته‌ترین فیلسوفان معاصر در سنت حکیمان مسلمان است. او که از شاگردان ممتاز علامه طباطبایی به شمار می آید، در این کتاب حاصل تأملات و اندیشه های بارزش را از خلال خیل کثیری از کتاب هایی که در دوران جوانی مطالعه کرده است با خوانندگان و مخاطبانشان در میان می‌گذارد.

عمر خیام فیلسوف بزرگ و عالی مقام، به دنبال معمای هستی بود، او همیشه به مرگ و حیات بیش از هر مسئله ای دیگر اهمیت می داد و غایت اندیشه ی این فیلسوف بزرگ بود. به گونه ای که تمام افکارش به سمت موضوع مرگ و حیات کشیده می شد. در این کتاب نویسنده به بحث و بررسی نقطه نظرها…

کتاب «خرد گفتگو» مجموع درس گفتارهای فیلسوف معاصر در سال های اخیر، در دانشگاه های مختلف و در موضوعات هستی شناسی، خداشناسی، جهان شناسی، انسان شناسی و عرفان است و علاوه بر موضوعات فوق، بخش هفتم این کتاب با عنوان دین شناسی جلب توجه می کند؛ بخشی که در آن به مباحثی همچون «در باب دین و اخلاق» و «احکام…

حکیم ابوالقاسم فردوسی یکی از شخصیت های برجستۀ ادب فارسی و حماسه سرای ایرانی است که با خلق شاهنامه زبان فارسی را احیا کرد. حماسه سرایی های حکیم فردوسی صرفا جنبۀ اسطوره ای ندارد، بلکه از معانی و مفاهیم بلند حکمی و عرفانی برخوردار است. هر صاحب ذوقی که شاهنامه را بخواند، تحت تأثیر وطن پرستی و حکمت ایرانی همراه…

«اهل خلوت، الفتی با «شب» دارند و اهل عزلت نیز. «عزلت»، به معنی دوری جستن از غوغای خلق و زمانه، همیشه مطلوب نیست بلکه در برهه ای از زمان برای هر سالکی تجربۀ آن لازم است. اما «خلوت»، جدایی گزیدن از خود است، یعنی دوری گزیدن از مشتهیّات، آرزوها، تمنّیّات، و تصوراتی که در ذهن ما بافته می شود، یا…

نویسنده در این کتاب بر این اندیشه است که رابطه دین و فلسفه با عقل و ایمان در همه ی قرون و اعصار مورد اختلاف و درگیری میان اشخاص بوده است. پس به باور او، پاسخ به این پرسش نه پاسخ به یک مسئله تاریخی بلکه پاسخ به معضلی است که مستقیما با فضای فکری امروز ما مرتبط است. اما…

فرهنگ اسلامی در شئون مختلف از جمله اصول و فقه و حدیث، غنی ست و ما کمتر توانسته ایم غنای آن را به جهان نشان دهیم. فلسفه، با سایر حوزه های معرفت بشری به ویژه علوم، تفاوتی فاحش دارد. هر علمی را می توان فارغ از تاریخش یاد گرفت، اما این نکته درباره فلسفه صدق نمی کند. کمی شوخ طبعی…

«پرتو خرد» مشتمل بر بخشی از مقالات و سخنرانی ها و گفت وگوهای دینانی است که به حسب موضوع ترتیب یافته اند و تنوع و تمایز آنها از یکدیگر جذابیت خاصی به این مجموعه داده است. مجموعه مقالات «پرتو خرد» اختصاص به تاریخ عقل در فلسفه اسلامی دارد و جریان اندیشه در آن مسبوق به بدیع بودنش است. این مجموعه…

اشاعه و گسترش و تعمیق اندیشه های دینی از جمله وظایف مرکز مطالعات فرهنگ و اندیشه دینی به شمارمی آید. در این راستا از سال ۱۳۹۴، این مرکز برگزاری مستمر نشست ها و سخنرانی های علمی-معرفتی را در برنامه های خود گنجانید. مجموعه حاضر با نام «ژرفای اندیشه»، متن سخنرانی های این نشست ها را دربردارد.

وحدت نیز مانند قدرت و مشیت و علم و سایر صفات کمالیه باحقیقت وجود و هستی مساوق می باشد و به کلیه احکام وجود محکوم و به جمیع صفات آن متصل است و همان طوری که مفهوم وجود بدیهی است و همواره ظاهر بالذات و مظهر للغیر و از هرگونه تعریف و تحدیدی بی نیاز است وبه ذات خود پیدا…

اولین قاعده کتاب، «انتقال الاعراض محال» نام دارد. نویسنده در توضیح محال‌بودن انتقال عرض از موضوعی به موضوع دیگر ابتدا به تعریف ماهیت جوهر و عرض پرداخته است. سپس ادامه می‌دهد تا آنجا که از مطالعه کتب فلسفی و کلامی برمی‌آید، کسی قائل به جواز انتقال عرض از یک موضوع به موضوع دیگر نیست؛ بلکه آن را از نظر عقل…

خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند و فیلسوف ایرانی است که در قرن هفتم و هم زمان با حمله ی مغول به ایران می زیسته است. او به خدمت هلاگو درآمد و به وزارت رسید و به امر او رصدخانه ی مراغه را بنا نهاد. از وی آثار متعددی به جای مانده است که می توان به "تجرید الاعتقاد" و "اساس الاقتباس"،…

رابطه میان فلسفه و سخن می پردازد و می کوشد تا نشان دهد نقش سخن در عالم اندیشه تا چه اندازه مهم و بنیادی است.دینانی در مقدمه کتاب تأکید می کند که فهم فلسفی یا فکر علمی همیشه و هر جا در زبان اتفاق می افتد و به همین اعتبار، زبان ظهور اندیشه است و سخن مظهر فکر و خرد…