۴ اثر در کتاب‌جم
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ناشری پژوهشی است و در کتاب‌جم با یک متن کهن در دسته دین و اندیشه شناخته می‌شود. فعلا عنوان موجودی از آن نداریم؛ اینجا راهنمای انتخاب کتاب پژوهشی را می‌خوانید و هر کتاب تازه با قیمت روز همین‌جا می‌آید.
باقر ساروخانی
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، همان‌طور که از نامش پیداست، یک مرکز پژوهشی است و کتاب‌هایش از دل کار تحقیقی بیرون می‌آیند. اگر این نام را جست‌وجو کرده‌اید، به احتمال زیاد دانشجو، پژوهشگر، استاد یا دوستدار جدی تاریخ و فرهنگ هستید و کتابی می‌خواهید که با دقت علمی نوشته یا تصحیح شده باشد. در کتاب‌جم، تنها کتابی که تا امروز از این ناشر ثبت شده، یک متن کهن عربی در شاخه دین و اندیشه است.
صادقانه بگوییم: فعلا هیچ عنوان موجودی از این ناشر در فروشگاه نداریم و شمار کتاب‌های ثبت‌شده بسیار کم است. برای همین این صفحه را به راهنما تبدیل کرده‌ایم: کتاب‌های یک ناشر پژوهشی چه ویژگی‌هایی دارند، چطور میان آن‌ها انتخاب کنیم، و وقتی کتابی موجود شد، چطور نسخه چاپی‌اش را آنلاین سفارش دهیم.
کتاب‌جم کتاب‌ها را از ناشرها و کتاب‌فروشی‌ها جمع می‌کند و قیمت و موجودی هر کدام را هر روز دوباره بررسی می‌کند. هر ناشری که دست‌کم یک کتابش در فهرست ما ثبت شود، صفحه‌ای مثل همین دارد. این صفحه هم به همین ترتیب ساخته شده است.
کتابی که از این ناشر در فهرست ماست، در دسته مذهبی و معنوی قرار گرفته و از روی نام نویسنده‌اش پیداست که یک اثر کهن از سده‌های نخستین اسلامی است. بیش از این درباره آن ادعایی نمی‌کنیم. درباره خود ناشر هم فقط چیزی را می‌گوییم که از نامش قطعی است: یک پژوهشگاه است و کارش علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
اگر کتاب تازه‌ای از این ناشر به دست ما برسد، با عنوان، نویسنده یا مصحح، تصویر جلد، دسته و قیمت روز در همین صفحه نشان داده می‌شود.
ناشرهای عمومی معمولا کتاب را برای خواننده گسترده منتشر می‌کنند: رمان، کتاب کودک، کتاب‌های خودیاری و مانند آن. ناشر پژوهشی کار دیگری می‌کند. کتاب‌هایش اغلب حاصل یک طرح تحقیقی است، مخاطبش اهل فن است و متن پر از ارجاع، پانویس و فهرست منابع است.
این تفاوت چند نتیجه برای خریدار دارد. اول، این کتاب‌ها را باید آهسته خواند. دوم، کتاب پژوهشی را معمولا برای کار می‌خرند: نوشتن مقاله، پایان‌نامه، تدریس یا آماده شدن برای یک بحث. سوم، این کتاب‌ها گاهی شمارگان محدود دارند و پیدا کردنشان پس از مدتی سخت می‌شود. پس اگر کتابی از این دست موجود بود و به کارتان می‌آمد، معطلش نکنید.
البته کتاب پژوهشی فقط برای متخصص نیست. خواننده کنجکاوی که حوصله دارد، از همین کتاب‌ها لذت زیادی می‌برد، چون حرفشان بر پایه سند است و از کلی‌گویی دور.
علوم انسانی دامنه وسیعی دارد. در این گستره رشته‌هایی مثل تاریخ، فلسفه، ادبیات، زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد، حقوق، روان‌شناسی و دین‌پژوهی جای می‌گیرند. مطالعات فرهنگی هم به فرهنگ روزمره، رسانه، هنر، سبک زندگی و هویت می‌پردازد.
از نام ناشر نمی‌شود فهمید در کدام یک از این رشته‌ها بیشتر کتاب دارد. آنچه در فهرست ما آمده، به دین و تاریخ اندیشه نزدیک است. اگر شما هم به همین حوزه علاقه دارید، دسته کتاب‌های مذهبی و معنوی در کتاب‌جم کتاب‌های هم‌موضوع را از ناشرهای دیگر هم نشان می‌دهد.
برای پیدا کردن کتاب مناسب در این گستره، اول رشته خودتان را روشن کنید. بعد ببینید دنبال متن اصلی هستید، یا ترجمه، یا شرح و تحلیل. این سه نوع کتاب کاربردهای متفاوتی دارند که در ادامه می‌گوییم.
بسیاری از متن‌های کهن به صورت نسخه خطی به ما رسیده‌اند. تصحیح یعنی مقایسه نسخه‌های مختلف و رسیدن به متنی که به نوشته اصلی نزدیک‌تر است. کتاب تصحیح‌شده معمولا مقدمه‌ای مفصل دارد که نسخه‌ها را معرفی می‌کند و در پانویس، تفاوت نسخه‌ها را نشان می‌دهد. پژوهشگر برای ارجاع دقیق به همین چاپ‌ها نیاز دارد.
بخش بزرگی از میراث فکری ما به عربی نوشته شده است. ترجمه این متن‌ها به فارسی، آن‌ها را به دست خواننده‌ای می‌رساند که عربی نمی‌داند. ترجمه خوب معمولا توضیح اصطلاح‌ها و یادداشت مترجم را هم دارد.
گاهی کتاب نه خود متن، بلکه بررسی آن است: زمینه تاریخی، اندیشه نویسنده، مقایسه با آثار هم‌دوره. این کتاب‌ها برای کسی که می‌خواهد متن را بفهمد، راه را کوتاه می‌کنند.
پیش از خرید، از روی صفحه مشخصات کتاب ببینید کدام یک از این سه است. نام مصحح یا مترجم کنار نام نویسنده، نشانه خوبی است.
مسیر خرید در کتاب‌جم برای همه ناشرها یکی است. وقتی کتابی از این ناشر موجود شد، این کارها را بکنید:
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. اگر کتابی ناموجود است، یعنی در آخرین بررسی، منبع آن را نداشته است. چند روز بعد دوباره سر بزنید. برای کتاب خاصی هم می‌توانید عنوان یا نام نویسنده را در جست‌وجوی سایت بنویسید.
دانشجوها یکی از گروه‌های اصلی خریدار کتاب‌های پژوهشی‌اند. اگر برای پایان‌نامه یا مقاله کتاب می‌خرید، این نکته‌ها به کارتان می‌آید.
اگر رشته شما دین‌پژوهی، تاریخ یا تاریخ اندیشه است، دسته مذهبی و معنوی در کتاب‌جم جای خوبی برای یافتن منبع‌های کمکی است.
استادها و کتابخانه‌های دانشگاهی و پژوهشی هم از خریداران همیشگی این کتاب‌ها هستند. برای کتابخانه، کامل بودن مجموعه اهمیت دارد. اگر یک اثر چند جلدی است، همه جلدها را کنار هم بخواهید. اگر کتاب چاپ‌های متفاوت دارد، بهتر است چاپی را نگه دارید که در ارجاع‌ها بیشتر به کار می‌رود.
برای استادی که کتاب را به دانشجوها معرفی می‌کند، دسترسی مهم است. پیش از اینکه کتابی را منبع درس قرار دهید، ببینید در بازار موجود است یا نه. صفحه هر کتاب در کتاب‌جم وضعیت موجودی روز را نشان می‌دهد و هر روز به‌روز می‌شود.
چون فعلا عنوان موجودی از این ناشر در فهرست ما نیست، بهترین کار این است که این صفحه را نشانه‌گذاری کنید. موتورهای کتاب‌جم هر روز منبع‌ها را می‌گردند و اگر کتاب تازه‌ای از ناشرهای مجاز پیدا کنند، آن را خودکار با مشخصات کامل و جلد ثبت می‌کنند.
راه دیگر، دنبال کردن دسته دین و اندیشه است. کتاب‌های تازه این دسته از هر ناشری آنجا دیده می‌شوند. اگر عنوان تازه‌ای از این پژوهشگاه هم برسد، احتمال دارد در همین دسته یا دسته‌ای نزدیک به آن جا بگیرد.
یادتان باشد کتاب‌جم فقط کتاب ناشرهایی را ثبت می‌کند که در فهرست مجاز فروشگاه‌اند، و فقط کتاب چاپی می‌فروشد.
شاید متخصص نیستید اما کنجکاوید بدانید نویسنده‌های سده‌های نخست درباره دین، حکومت، مالیات یا جامعه چه می‌گفتند. خواندن متن کهن برای شما هم ممکن است، فقط باید از راه درست وارد شوید.
اول مقدمه مصحح یا مترجم را بخوانید. این مقدمه به شما می‌گوید نویسنده که بوده، در چه زمانی نوشته و چرا نوشته است. بعد فهرست کتاب را نگاه کنید و از فصلی شروع کنید که موضوعش برایتان جذاب‌تر است. لازم نیست کتاب را از اول تا آخر پشت سر هم بخوانید.
واژه‌های ناآشنا را یادداشت کنید. بسیاری از متن‌های کهن اصطلاح‌هایی دارند که امروز معنای دیگری پیدا کرده‌اند. اگر کتاب واژه‌نامه یا نمایه دارد، از آن کمک بگیرید. کم‌کم با زبان متن آشنا می‌شوید و خواندن آسان‌تر می‌شود.
اگر حوصله متن کامل را ندارید، با یک کتاب پژوهشی درباره همان دوره شروع کنید و بعد سراغ متن اصلی بروید.
در میراث نوشتاری سده‌های نخست اسلامی، کنار کتاب‌های فقه و تفسیر و حدیث، دسته‌ای از نوشته‌ها هم هست که به اداره جامعه می‌پردازند: اینکه زمین چطور اداره شود، مالیات چگونه گرفته شود، حاکم چه وظیفه‌ای دارد و مردم چه حقی. این متن‌ها امروز برای چند گروه ارزش دارند.
تاریخ‌دان از آن‌ها می‌فهمد جامعه آن روزگار چطور کار می‌کرد. اقتصاددان در آن‌ها ریشه‌های اندیشه مالی را می‌بیند. پژوهشگر حقوق و فقه، سیر شکل‌گیری قاعده‌ها را دنبال می‌کند. و خواننده عمومی، تصویری زنده از زندگی مردم در قرن‌های دور به دست می‌آورد.
اگر برای اولین بار سراغ چنین متنی می‌روید، بدانید که زبان آن‌ها گاهی خشک و فنی است. بسیاری از این کتاب‌ها به شکل پرسش و پاسخ یا نامه نوشته شده‌اند. یعنی کسی سؤالی پرسیده و نویسنده پاسخ داده است. دانستن همین نکته، خواندن را ساده‌تر می‌کند، چون می‌دانید هر بخش به یک پرسش مشخص جواب می‌دهد.
کتاب‌های این حوزه در کتاب‌جم معمولا در دسته دین و اندیشه یا تاریخ جا می‌گیرند. با سر زدن به این دسته‌ها، کتاب‌های هم‌خانواده را هم پیدا می‌کنید.
چون از نام این ناشر فقط حوزه کلی علوم انسانی برمی‌آید، در اینجا برای چند رشته رایج می‌گوییم دنبال چه نوع کتابی باشید. این راهنما برای انتخاب هر کتاب پژوهشی، از هر ناشری، به کار می‌آید.
دانشجوی تاریخ به متن‌های دست‌اول بیشترین نیاز را دارد: وقایع‌نامه‌ها، سفرنامه‌ها، نامه‌ها و متن‌های اداری کهن. چاپ تصحیح‌شده این متن‌ها، با مقدمه و نمایه، ابزار اصلی کار اوست. کنار آن، کتاب‌های تحلیلی درباره یک دوره هم لازم است.
در این رشته، متن اصلی و شرح آن معمولا کنار هم خوانده می‌شوند. اگر متنی را برای درس می‌خوانید، شرحی را انتخاب کنید که استادتان پیشنهاد می‌کند، چون شرح‌ها گاهی برداشت‌های متفاوتی دارند.
دانشجوی ادبیات به دیوان‌ها و متن‌های تصحیح‌شده نیاز دارد. در ادبیات کلاسیک، تفاوت یک واژه در دو نسخه می‌تواند معنای بیت را عوض کند، پس چاپ معتبر اهمیت زیادی دارد.
در این رشته‌ها بیشتر کتاب‌های نظری و پژوهش‌های میدانی به کار می‌آیند. کتابی که داده‌ها و روش پژوهش را روشن گفته باشد، برای استفاده در کار تحقیقی مناسب‌تر است.
دانشجوی این حوزه هم به متن‌های کهن نیاز دارد و هم به پژوهش‌های تازه درباره آن‌ها. ترکیب این دو، تصویر کامل‌تری از موضوع می‌دهد.
کتاب پژوهشی را کمتر کسی فقط یک بار می‌خواند. معمولا بارها به آن برمی‌گردید، بخشی را دوباره می‌خوانید یا جمله‌ای را برای ارجاع پیدا می‌کنید. برای همین، شیوه یادداشت‌برداری اهمیت زیادی دارد.
یک روش ساده این است که در صفحه‌های سفید آغاز یا پایان کتاب، فهرست کوچکی از نکته‌های مهم و شماره صفحه‌شان بنویسید. این کار بعدها وقت زیادی را ذخیره می‌کند. اگر نمی‌خواهید روی کتاب بنویسید، از برگه‌های کوچک چسب‌دار استفاده کنید و رویشان کلیدواژه بنویسید.
روش دیگر، داشتن یک دفتر جدا برای هر پژوهش است. در این دفتر، مشخصات کامل کتاب را در صفحه اول بنویسید: نام نویسنده، مترجم یا مصحح، ناشر، سال و نوبت چاپ. بعد هر نکته را با شماره صفحه یادداشت کنید. وقتی به نوشتن مقاله یا پایان‌نامه برسید، همه چیز آماده است و لازم نیست دوباره کتاب را ورق بزنید.
اگر نقل قول مستقیم برمی‌دارید، آن را دقیق و کلمه به کلمه بنویسید و داخل نشانه نقل قول بگذارید تا بعدا با برداشت خودتان قاطی نشود. این عادت کوچک، کار پژوهشی شما را دقیق‌تر و قابل اعتمادتر می‌کند.
آخر اینکه کتاب پژوهشی را در جایی نگه دارید که دم دست باشد. کتابی که مدام به آن نیاز دارید، نباید پشت ردیف دوم قفسه گم شود.
شاید عجیب به نظر برسد، اما کتاب پژوهشی هدیه خوبی برای آدم‌های اهل مطالعه است. استادی که سال‌ها در یک حوزه کار کرده، دانشجویی که تازه پایان‌نامه‌اش را تمام کرده، یا دوستی که به تاریخ علاقه دارد، از گرفتن یک چاپ خوب از متنی که دوستش دارد خوشحال می‌شود.
برای انتخاب چنین هدیه‌ای، حوزه علاقه طرف مقابل را بدانید. بعد کتابی را انتخاب کنید که احتمالا خودش هنوز ندارد، مثلا یک متن کمتر شناخته‌شده یا یک ترجمه تازه. کتاب جلد سخت هم برای هدیه مناسب‌تر است، چون هم ماندگار است و هم ظاهری آراسته دارد.
وقتی چند چاپ از یک متن یا چند کتاب درباره یک موضوع پیش رویتان است، این نشانه‌ها کمک می‌کند انتخاب کنید.
در کتاب‌جم روی نام مترجم یا نویسنده بزنید تا کارهای دیگرش را ببینید. کسی که چند کار در یک حوزه دارد، معمولا با آن حوزه آشناتر است.
کتاب پژوهشی خوب، نمایه نام‌ها و جاها و فهرست منابع دارد. این بخش‌ها کار پژوهشگر را بسیار آسان می‌کنند.
اگر کتابی چند بار چاپ شده، یعنی خواننده داشته است. چاپ‌های تازه گاهی اصلاح‌ها و افزوده‌هایی هم دارند.
کتاب مرجع را بارها باز می‌کنید. جلد سخت برای چنین کتابی ماندگارتر است. نوع جلد معمولا در مشخصات هر کتاب آمده است.
کسی که نام یک ناشر را جست‌وجو می‌کند، باید بداند آن ناشر در این فروشگاه چه وضعی دارد. بهتر است بگوییم فعلا کتابی نداریم تا اینکه او را میان صفحه‌های خالی سرگردان کنیم. این صفحه هم جایی است که کتاب‌های آینده این ناشر در آن نمایش داده می‌شوند، و تا آن روز، راهنمای انتخاب کتاب پژوهشی را در اختیارتان می‌گذارد.
در این لحظه هیچ عنوان موجودی نداریم و شمار کتاب‌های ثبت‌شده هم بسیار کم است. هر کتابی که برسد، بالای همین صفحه می‌آید.
از نامش پیداست که در علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کار می‌کند. کتابی که در فهرست ما آمده، یک متن کهن در دسته مذهبی و معنوی است.
بیشتر برای پژوهشگر و دانشجو نوشته می‌شوند، اما خواننده کنجکاوی که حوصله دارد هم از آن‌ها بهره می‌برد. از مقدمه شروع کنید.
در صفحه خود کتاب. قیمت و موجودی هر روز به‌روز می‌شود، پس آنچه می‌بینید قیمت روز است.
خیر. کتاب‌جم فقط کتاب چاپی می‌فروشد و شما نسخه چاپی را آنلاین سفارش می‌دهید.
عنوان، نام نویسنده یا مترجم را در جست‌وجوی سایت امتحان کنید. اگر نبود، احتمالا هنوز ثبت نشده است. چند روز بعد دوباره سر بزنید.
این ناشر در کتاب‌جم با یک متن کهن در دسته دین و اندیشه شناخته می‌شود. امروز عنوان موجودی از آن نداریم و همین را صادقانه گفتیم. اما صفحه سر جایش هست و هر کتاب تازه، با مشخصات کامل و قیمت روز، همین‌جا نمایش داده می‌شود.
تا آن روز، با راهنمای این صفحه انتخاب کنید: روشن کنید متن اصلی می‌خواهید، ترجمه یا پژوهش؛ برای پایان‌نامه می‌خرید یا برای کتابخانه یا برای دل خودتان. بعد سری به قفسه مذهبی و معنوی بزنید، کتاب دلخواهتان را پیدا کنید و نسخه چاپی‌اش را آنلاین سفارش دهید.