کتاب‌ ولایت، رهبری، روحانیت مجموعه‌ای‌ از گفتارها و نوشتارهایی‌ از شهید آیت‌ الله‌ دکتر بهشتی‌ است‌ پیرامون‌ موضوع‌ ولایت، مسئله‌ رهبری و نهاد روحانیت.

با توجه‌ به‌ اینکه‌ دکتر بهشتی‌ خود در سلک‌ روحانیت‌ بوده‌ و در مدیریت‌ فعالیت‌های‌ اجتماعی‌ مشارکتی‌ فعال‌ داشته‌ و در شکل‌گیری‌ نهضت‌ انقلابی‌ مردم‌ ایران‌ و نهادهای‌ بنیادین‌ نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ نقشی‌ مؤ‌ثر ایفا نموده، دیدگاه ها و نقطه‌ نظراتی‌ که‌ طی‌ این‌ گفتارها و نوشتارها مطرح‌ می‌شود از دو جهت‌ دارای‌ اهمیتی‌ بسیار است: نخست‌ اینکه‌ مصدر این‌ مباحث‌ عالم‌ دینی روشن‌ بین‌ زمان‌شناسی‌ است‌ که‌ از واقعیت های‌ اجتماعی‌ تحلیلی‌ عمیق‌ و درکی‌ گسترده‌ دارد و بر این‌ اساس‌ تلاش‌ می‌کند تا پاسخ‌ پرسش های‌ مطرح‌ در این‌ زمینه‌ها را با مراجعه‌ به‌ منابع‌ و ماخذ اندیشه‌ اسلامی‌ استنباط‌ و استخراج‌ کند و دیگر اینکه‌ راه‌ را برای‌ شناخت‌ بهتر بخشی‌ از ابعاد اندیشه‌ یکی از رهبران‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و بنیانگذاران‌ جمهوری‌ اسلامی‌ هموار می‌سازد.

نکته‌ شایان‌ توجه‌ در مورد گفتارها و نوشتاری‌ که‌ در این‌ کتاب‌ آمده‌ این‌ است‌ که‌ بخشی‌ از آن ها در فضای‌ پیش‌ از انقلاب‌ اسلامی‌ و غالبا در جمع‌ افرادی‌ مطرح‌ شده‌ است‌ که‌ دارای‌ دانش‌ دینی‌ مناسبی‌ بوده‌اند و به‌ نسبت‌ گفتارهایی‌ که‌ در سالهای‌ پس‌ از انقلاب‌ برای‌ عموم‌ مردم‌ ایراد شده‌ از بار نظری‌ بیشتری‌ برخوردار است.

نوشتاری‌ که‌ با عنوان‌ “روحانیت‌ در اسلام‌ و در میان‌ مسلمین” در این‌ مجموعه‌ آمده‌ نخستین‌ بار در سال‌۱۳۴۱ در مجموعه‌ای‌ با نام‌ بحثی‌ درباره‌ مرجعیت‌ روحانیت‌ توسط‌ شرکت‌ سهامی‌ انتشار منتشر شده‌ که‌ در کنار مقالاتی‌ دیگر از مرحوم‌ آیت‌ الله‌ حاج‌ سید ابوالفضل‌ موسوی‌ مجتهد زنجانی، مرحوم‌ آیت‌ الله‌ شهید استاد مرتضی‌ مطهری، مرحوم‌ مهندس‌ مهدی‌ بازرگان، مرحوم‌ آیت‌ الله‌ سید محمود طالقانی‌ و آیت‌ الله‌ سید مرتضی‌ جزائری‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است.