ادبیات دیکتاتور - سفری در تاریخ پریشان قرن بیستم و قرن حاضر

کتاب ادبیات دیکتاتور: سفری در تاریخ پریشان قرن بیستم و قرن حاض» نوشته دنیل کالدر کتابی جذاب درباره ادبیات و آدم هایی نه چندان جذاب. دنیل کالدر در کتاب ادبیات دیکتاتور: سفری در تاریخ پریشان قرن بیستم و قرن حاضر سراغ نوشته های دیکتاتورهای قرن بیستم و قرن بیست و یکم و نیز نوشته های منسوب به آن ها رفته است. کتاب ادبیات دیکتاتور ، با عنوان اصلی Dictator Literature: A History of Despots Through Their Writing، چنانکه دنیل کالدر در مقدمه آن تاکید کرده است، «درباره بعضی از بدترین کتاب هایی است که تا به حال نوشته شده اند». کالدر در کتاب «ادبیات دیکتاتور» به کندوکاو در متونی پرداخته است که به قول خودش بسیاری از نویسندگان شان «قاتل توده های مردم بوده اند». مائو شعر می گفته، صدام حسین رمان می نوشته و بسیاری از دیکتاتورهای دیگر دو قرن اخیر نیز به نحوی دستی به قلم داشته اند یا به اهل قلم توجهاتی ویژه نشان داده اند، چنانکه استالین، یکی از مخوف ترین دیکتاتورهای قرن بیستم، به سلامتی نویسندگان، که آن ها را مهندسان روح بشر می دانست، جام بالا می برد. کتاب ادبیات دیکتاتور دیکتاتورها را از وجه رابطه شان با قلم و نوشتن و متن مکتوب موضوع بررسی قرار داده است. در این کتاب اگرچه قرار نیست با نمونه هایی از ادبیات درخشان و شاهکارهای ادبی روبه رو باشیم و نویسنده نیز به هیچ وجه وعده چنین چیزی را به ما نداده است، اما از زاویه ای متفاوت با تاریخ نگاری های معمول به دنیای دیکتاتورها و آنچه در تاریک جاهای ذهن شان می گذشته راه پیدا می کنیم و همین زاویه خاص است که کتاب ادبیات دیکتاتور را به کتابی جذاب و متفاوت با بسیاری از کتاب هایی بدل می کند که درباره زندگی و منش دیکتاتورها و روش حکومت شان نوشته شده است. متن اصلی کتاب «ادبیات دیکتاتور» نخستین بار در سال 2018 منتشر شده است. مروری بر کتاب ادبیات دیکتاتور دنیل کالدر در کتاب «ادبیات دیکتاتور» چهره دیکتاتورهای قرن بیستم و بیست ویکم را از منظر کتاب هایی که خوانده اند و بر آن ها اثر گذاشته و نیز آنچه خود نوشته اند یا نوشته هایی که به آن ها نسبت داده شده ترسیم کرده است. «ادبیات دیکتاتور» پژوهشی ست درباره موضوعی که پژوهشگر خود با آن همدل نیست و علاقه ای به آن ندارد و با این حال موفق شده است ماحصل پژوهش خود را در قالب کتابی جذاب و خوشخوان و در جاهایی حتی مفرح و آمیخته به طنز و شوخ طبعی ارائه دهد. به اعتقاد کالدر سواد و مطالعه، برخلاف باور مرسوم، همیشه و برای همه کس مفید نیست. او در کتاب ادبیات دیکتاتور دیکتاتورها را مصداق بارز حقانیت این اعتقاد خود می داند و معتقد است که سواد و مطالعه برای دیکتاتورهایی که در این کتاب از آن ها سخن رفته از زهر هم خطرناک تر بوده و آن ها را به سمت قدرت طلبی و ایجاد حکومت وحشت و جنایاتی بزرگ و فراگیر سوق داده است. کالدر در کتاب «ادبیات دیکتاتور» درصدد اثبات این نظریه خود براساس شواهد و مصداق هاست. در این کتاب هم به دیکتاتورهای بزرگی که هدف شان تاثیرگذاری گسترده و جهانی بوده پرداخته شده است و هم به دیکتاتورهای کوچکی که انگیزه های جاه طلبانه شان بیشتر معطوف به حول و حوش قلمرو تحت حکومت شان بوده و به اندازه دیکتاتورهایی مثل هیتلر و موسولینی به شهرت جهانی دست نیافته اند. کالدر در کتاب «ادبیات دیکتاتور» به نوشته های دیکتاتورهای بزرگ و کوچک و ارزیابی و سبک شناختی این نوشته ها و همچنین افکار درج شده در آن ها و گستره و شیوه تاثیر این افکار می پردازد و همچنین ریشه این نوشته ها و نوشته های پیشینی را که دیکتاتورها از آن ها تاثیر گرفته بوده اند نشان می دهد. کالدر معتقد است دیکتاتورها، به دلیل تجربه زیسته شان، این امکان بالقوه را داشته اند که کتاب هایی دست کم اندکی جالب بنویسند، اما آنچه در عمل نوشته اند «تقریباً همیشه چرت وپرت هایی کلافه کننده» بوده است. کالدر به زبانی تندوتیز به دیکتاتورها و میل جاه طلبانه آن ها به نوشتن می تازد و در این نقد تندو تیز به دیکتاتورهای نویسنده و ادبیات آن ها تا جایی پیش می رود که می نویسد: «مطالعه عمیق بر آثار دیکتاتورها مرا قادر می سازد تا در مرداب دست وپاگیر روح انسانی غوطه بخورم و در عین حال دریابم که چه سرنوشتی انتظار کسانی را می کشد که نویسنده ها را در صدر امور قرار می دهند.» او همچنین در کتاب ادبیات دیکتاتور به بررسی این موضوع می پردازد که آیا نوشته هایی از دیکتاتورها که روزگاری تاثیرات چشمگیر داشته هنوز هم دارای چنین تاثیراتی هستند یا به بایگانی تاریخ سپرده شده اند و تنها محققان به سراغ آن ها می روند. لنین، استالین، هیتلر، موسولینی، مائو، فیدل کاسترو، معمر قذافی و صدام حسین از جمله دیکتاتورهایی اند که در کتاب ادبیات دیکتاتور از آن ها و نوشته هایشان سخن رفته است. کتاب «ادبیات دیکتاتور: سفری در تاریخ پریشان قرن بیستم و قرن حاضر» با ترجمه زرین فنائیان در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. درباره دنیل کالدر، نویسنده کتاب ادبیات دیکتاتور دنیل کالدر (Daniel Kalder)، متولد 1974، مورخ و روزنامه نگار اسکاتلندی است. کالدر در سال 1977 به مسکو رفت و به مدت ده سال در روسیه شوروی زندگی کرد که ماحصل آن دو کتاب به نام های «جهان های گمشده» و «تلسکوپ های عجیب» بود که اولی در سال 2006 و دومی در سال 2008 منتشر شد. نخستین نوشته های کالدر درباره ادبیات دیکتاتوری در سال 2009 به صورت مقالاتی کوتاه در روزنامه «گاردین» منتشر شد و این سرآغاز مطالبی بود که به نگارش کتاب ادبیات دیکتاتور در سال های بعد انجامید. کالدر علاوه بر «گاردین»، با نشریات و رسانه های دیگری نظیر «تایمز» و رادیو بی بی سی نیز به عنوان نویسنده همکاری کرده است. رتبه کتاب ادبیات دیکتاتور در گودریدز: 3.76 از 5.