ایران روسیه - دو قرن مواجهه

کتاب ایران – روسیه به کوشش استفانی کرونین و به قلم جمعی از نویسندگان یک پژوهش نو و چندوجهی درباب روابط و مواجهات ایران و روسیه در قرون نوزدهم و بیستم میلادی. کتاب ایران – روسیه: دو قرن مواجهه ، با عنوان اصلی Iranian-Russian Encounters: Empires and Revolutions Since 1800، مجموعه ای از مقالاتی پژوهشی از نویسندگان مختلف و با موضوع مواجهات ایران و روسیه، در دو دور? پیش و پس از انقلاب روسیه، است که به کوشش استفانی کرونین گردآوری و در این کتاب منتشر شده اند. در کتاب «ایران – روسیه» روابط و مناسبات ایران و روسیه نه فقط از منظر روابط سیاسی و اقتصادی و دیپلماتیک، بلکه از ابعاد گوناگون مورد بررسی قرار گرفته و به وجوه فرهنگی و اجتماعی این روابط نیز پرداخته شده است. متن اصلی کتاب ایران – روسیه اولین بار در سال 2012 منتشر شده است. مروری بر کتاب ایران – روسیه وقتی سخن از روابط ایران و روسیه به میان می آید معمولاً رابط? پر از فراز و نشیبی به خاطر می آید که ایران و روسیه در دور? روسی? تزاری و ایران عصر قاجار و نیز در دور? پس از انقلاب روسیه و استقرار نظام شوروی در آن کشور، به لحاظ سیاسی و اقتصادی و دیپلماتیک، باهم داشته اند. در کتاب «ایران – روسیه» اما از جنبه هایی دیگر نیز بر این روابط نور تابانده شده است. کتاب «ایران – روسیه» دوره ای طولانی از تاریخ روابط ایران و روسیه و چگونگی این روابط را شرح می دهد و از تاثیرات ایران از روسیه سخن می گوید و این تاثیرات را از زوایای گوناگون می نگرد و صرفاً به وجوه منفی روابط ایران و روسیه نمی پردازد و وجوه مثبت آن را نیز مد نظر قرار می دهد. یکی از ویژگی های کتاب «ایران – روسیه» این است که در این کتاب تمرکز بیشتر بر روابط این دو کشور در بزنگاهی مهم از تاریخ هردو کشور است؛ بزنگاهی که در آن هم روسیه و هم ایران داشتند تحولاتی جدی را تجربه می کردند. در روسیه انقلاب رخ داده و دورانی تازه آغاز شده بود و ایران نیز روند مدرنیزاسیون را آغاز کرده بود. بررسی ابعاد گوناگون روابط ایران و روسیه در دورانی که این دو کشور تحولی مهم را از سر می گذراندند یکی از موضوعات اصلی کتاب «ایران – روسیه» است. در کتاب ایران – روسیه صرفاً به روابط دولت های ایران و روسیه پرداخته نشده و روابط فرهنگی و روشنفکری این دو کشور، که در سطوح خارج از ساختار قدرتهای رسمی در ایران و روسیه در جریان بوده، نیز مورد توجه قرار گرفته و از تاثیرات فرهنگی و فکری روسیه بر ایران هم سخن رفته است. از بخش های جذاب کتاب «ایران – روسیه» می توان به بخش هایی اشاره کرد که در آن ها از بده بستان های سینمایی ایران و روسیه و از تاثیر شوروی بر تئاتر ایران، از طریق عبدالحسین نوشین و حزب توده، سخن به میان آمده است. کتاب ایران – روسیه از مقدمه ای به قلم استفانی کرونین با عنوان «ایران – روسیه: امپراتوری ها و انقلاب ها از سال 1180»، سه بخش و دوازده فصل تشکیل شده است. بخش های سه گان? کتاب ایران – روسیه عبارتند از: «رومانوف ها و قاجارها»، «روسی? انقلابی و ایران؛ ایران انقلابی و روسیه» و «ایران پهلوی و اتحاد شوروی». فصل های دوازده گان? کتاب «ایران – روسیه» را نویسندگان مختلف نوشته اند. این فصل ها عبارتند از: «تاثیر امپراتوری روسیه و اتحاد شوروی بر ایران روزگار قاجار و پهلوی: یادداشت هایی دربار? تاریخ نویسی بازنگرانه» نوشت? افشین متین عسگری، «از خودباوری تا بیمناکی؛ نخستین تعامل های ایران با روسیه» نوشت? مازیار بهروز، «ماموریت خسرومیرزا در سن پترزبورگ در 1208» نوشت? فیروزه ملویل، «تملکات ارضی روسیه در ایران، از 1208 تا 1290» نوشت? مرتضی نورایی و ونسا مارتین، «فراریان، مسلمان شده ها، قزاق ها و انقلابی ها» نوشت? استفانی کرونین، «مسئل? حزب اجتماعیون عامیون ایران» نوشت? سهراب یزدانی، «منابع گرجی دربار? انقلاب مشروط? ایران 1290 – 1284» نوشت? ایگو گوچلیشویلی، «مشروطه خواهان و قزاق ها» نوشت? جیمز دی. کلارک، «فریفتن انگلیسی ها و گول زدن روس ها؟ سیاست خارجی ایران» نوشت? اولیور باست، «کمینترن، اتحاد شوروی و ستیزه جویی کارگری در ایران» نوشت? تورج اتابکی، «دادوستدهای سینمایی ایران و روسیه» نوشت? امیلی جین اودیل و «تاثیر تماس با شوروی بر تئاتر ایران؛ نوشین و حزب توده» نوشت? سعید طلاجوی. دربار? استفانی کرونین، گردآورند? کتاب ایران – روسیه استفانی کرونین (Stephanie Cronin)، متولد 1948، مورخ و استاد دانشگاه است. او مدرس تاریخ ایران در دانشکد? شرق شناسی دانشگاه آکسفورد و عضو کالج سنت آنتونی است. از آثار استفانی کرونین می توان به کتاب های «نان و عدالت در ایران عصر قاجار»، «سیاست های قبیله ای در ایران» و «رضاشاه و شکل گیری ایران نوین: دولت و جامعه در زمان رضاشاه» اشاره کرد. دربار? ترجم? فارسی کتاب ایران – روسیه کتاب «ایران – روسیه: دو قرن مواجهه» با ترجم? محمد آقاجری در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. محمد آقاجری، متولد 1349، مترجم ایرانی است. از ترجمه های او می توان به کتاب های « نبرد مخفی نازی ها در ایران: شکست سازمان های اطلاعاتی آلمان (1945 – 1939)» ، « شاه، انقلاب اسلامی و ایالات متحده »، « مذاکرات ایران و آمریکا: اسناد سیاسی سفارت آمریکا در تهران (از دی 1331 تا دی 1332)» ، « روس ها در ایران: دیپلماسی و قدرت در ایران، از آغاز دور? قاجار تا پایان جنگ جهانی دوم » و « تاریخ خلیج فارس: از قدیم ترین دوران تاکنون » اشاره کرد.