الفبای زندگی برای کودکان

کودک برای آماده شدن برای زندگی، فقط به یادگیری خواندن، نوشتن و مفاهیم درسی نیاز ندارد. او باید به‌تدریج یاد بگیرد چگونه از خود مراقبت کند، با دیگران ارتباط برقرار کند، مسئولیت کارهایش را بپذیرد، برای زمان خود برنامه داشته باشد، تصمیم بگیرد و در موقعیت‌های مختلف زندگی رفتار مناسبی از خود نشان دهد. این توانایی‌ها همان چیزی هستند که در مفهوم مهارت‌های زندگی قرار می‌گیرند. کتاب « الفبای زندگی برای کودکان» نوشته ماندانا سلحشور با تمرکز بر همین نیازها، مجموعه‌ای از مهارت‌های فردی، اجتماعی و کاربردی را بررسی می‌کند. نویسنده در این کتاب تلاش دارد کودکان را با مهارت‌هایی آشنا کند که به آن‌ها کمک می‌کند در خانواده و جامعه، مستقل‌تر و مسئولانه‌تر زندگی کنند. این کتاب در منابع رسمی حوزه کتاب‌های آموزشی نیز مورد توجه قرار گرفته است. «الفبای زندگی برای کودکان» در فهرست کتاب‌های مناسب دوره ابتدایی دفتر انتشارات و فناوری آموزشی با درجه استاندارد یک و با مخاطبانی شامل معلم، والدین و کارشناس معرفی شده است. همچنین نام کتاب در میان نامزدهای دریافت جایزه یازدهمین جشنواره کتاب‌های آموزشی و تربیتی رشد، در حوزه « آداب و مهارت‌های زندگی و بنیان خانواده » آمده است. چرا آموزش مهارت‌های زندگی به کودکان اهمیت دارد؟ سال‌های کودکی زمان مهمی برای شکل‌گیری عادت‌ها، نگرش‌ها و توانایی‌هایی است که بعدها در زندگی فردی و اجتماعی کودک نقش خواهند داشت. بسیاری از مهارت‌هایی که یک بزرگسال برای مدیریت زندگی روزمره به آن‌ها نیاز دارد، می‌توانند از سال‌های کودکی و با آموزش متناسب با سن آغاز شوند. برای مثال، کودکی که یاد می‌گیرد وسایل شخصی خود را مرتب کند، در انجام کارهای ساده خانه مشارکت داشته باشد یا برای انجام وظایف خود زمان مشخصی در نظر بگیرد، در حال تمرین مسئولیت‌پذیری و استقلال است. همین‌طور آموزش نحوه برقراری ارتباط با دیگران، تصمیم‌گیری و حل مسائل روزمره می‌تواند کودک را برای حضور موفق‌تر در محیط خانواده، مدرسه و جامعه آماده کند. به همین دلیل، آموزش مهارت‌های زندگی به کودکان نباید فقط به زمانی موکول شود که کودک وارد مدرسه یا دوره نوجوانی شده است. این مهارت‌ها بهتر است از سال‌های نخست زندگی و به شکل تدریجی و عملی آموزش داده شوند. کتاب الفبای زندگی برای کودکان درباره چیست؟ «الفبای زندگی برای کودکان» جلد نخست از مجموعه «مهارت‌های زندگی» است و بر مهارت‌های اساسی و اولیه‌ای تمرکز دارد که کودک برای زندگی در خانواده و ورود به اجتماع به آن‌ها نیاز دارد. معرفی‌های موجود از کتاب نیز بر موضوعاتی مانند بهداشت فردی، ارتباط با دیگران، وقت‌شناسی، مسئولیت‌پذیری، خانه‌داری، تصمیم‌گیری، مدیریت مالی و زندگی اجتماعی تأکید دارند. ویژگی مهم کتاب این است که مفهوم مهارت‌های زندگی را محدود به یک حوزه خاص نمی‌کند. در فهرست مطالب، موضوعاتی از مراقبت از خود و مهارت‌های اجتماعی گرفته تا خلاقیت، مدیریت زمان، تصمیم‌گیری، مدیریت مالی و زندگی اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. به این ترتیب، کتاب می‌تواند برای والدینی که به دنبال یک منبع جامع درباره مهارت‌های زندگی کودکان هستند، قابل توجه باشد. در کتاب الفبای زندگی برای کودکان چه مهارت‌هایی آموزش داده می‌شود؟ ۱ . رعایت بهداشت فردی شناخت اهمیت بهداشت فردی یکی از پایه‌ای‌ترین مهارت‌های زندگی است. کودک باید به‌تدریج یاد بگیرد از بدن و وسایل شخصی خود مراقبت کند و اهمیت پاکیزگی و سلامت را در زندگی روزمره بشناسد. ۲ . مهارت‌های اجتماعی شدن کودک از همان سال‌های ابتدایی با خانواده، دوستان، همکلاسی‌ها و افراد مختلف جامعه ارتباط برقرار می‌کند. بنابراین یادگیری نحوه ارتباط با دیگران، رعایت رفتارهای اجتماعی و مشارکت با دیگران، بخش مهمی از رشد اوست. کتاب با اختصاص فصلی به مهارت‌های اجتماعی شدن به این بخش از زندگی کودک توجه می‌کند. ۳ . مدیریت زمان وقت‌شناسی و توانایی مدیریت زمان از مهارت‌هایی هستند که می‌توانند از کودکی تمرین شوند. کودک می‌تواند یاد بگیرد برای فعالیت‌های مختلف خود زمان در نظر بگیرد و میان بازی، استراحت، یادگیری و مسئولیت‌های روزمره تعادل ایجاد کند. ۴ . مهارت‌های ذهنی و خلاقیت رشد کودک فقط به توانایی‌های جسمی و اجتماعی محدود نمی‌شود. قدرت فکر کردن، پیدا کردن راه‌های تازه برای انجام کارها و استفاده از خلاقیت نیز اهمیت دارد. اختصاص فصل‌های جداگانه به مهارت‌های ذهنی و هنر و خلاقیت نشان می‌دهد که کتاب به جنبه‌های فکری و خلاقانه رشد کودک نیز توجه دارد. ۵ . مسئولیت‌پذیری یکی از مهم‌ترین اهداف تربیت کودک، کمک به او برای تبدیل شدن به فردی مسئول و مستقل است. مسئولیت‌پذیری از کارهای ساده آغاز می‌شود؛ از مراقبت از وسایل شخصی گرفته تا انجام وظایف متناسب