الگوها و مسائل توسعه اقتصادی در کشورهای رانتیه

در تابستان سال ۱۹۶۷ میلادی (تیرماه ۱۳۴۶)، کنفرانسی سه‌روزه درباره تاریخ اقتصادی خاورمیانه از آغاز اسلام تا دوران مدرن در دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن برگزار شد. در این کنفرانس ۲۷ مقاله ارائه شد. دامنه موضوعی مقالات ارائه شده در این کنفرانس بسیار گسترده بود؛ از نهاد مالکیت اقطاع در نظام اقتصادی کشورهای مسلمان تا مسائل مبتلابه کشورهای صادرکننده نفت. مقاله الگوها و مسائل توسعه اقتصادی در کشورهای رانتیه: مورد ایران در این کنفرانس حضور داشت و بعد از زمان انتشار بدل به یکی از شناخته‌شده‌ترین تحلیل‌های توسعه‌ای برای کشورهای صادرکننده منابع طبیعی در جهان شده است. مفهوم «کشور رانتیه» برای ترسیم وجوه خاصّ ساخت‌ اجتماعی-اقتصادی این کشورها اولین بار در این مقاله صورت‌بندی و معرفی شده است. علاوه بر تعریف تعمیم‌پذیر مفهوم کشور رانتیه، این مقاله کشور ایران را به عنوان یک نمونه مورد بررسی قرار می‌دهد. به نظر می‌رسد پس از حدود سه ‌دهه شکل‌گیری ذهنیت برنامه‌ریزی توسعه‌ای در ایران، حسین مهدوی برای اولین بار (و احتمالاً به بهترین شکل حتی تا به امروز یعنی پس از حدود هشت دهه برنامه‌ریزی) به کالبدشکافی تحلیلی مسائل سیستمی اجتماعی-اقتصادی ایران پرداخته است.