۶۱ اثر در کتاب‌جم
فرهاد حسن‌زاده از پرکارترین نویسنده‌های کودک و نوجوان ایران و از نامزدهای نهایی جایزه هانس کریستین اندرسن است. قصه‌های بامزه‌اش مثل کوتی کوتی و شنگل و منگل و چنگل بچه‌ها را می‌خنداند و رمان‌های نوجوانش با نگاهی گرم و انسانی، خواننده را به فکر می‌برد.
فرهاد حسن‌زاده یکی از پرکارترین و دوست‌داشتنی‌ترین نویسنده‌های ادبیات کودک و نوجوان ایران است؛ نویسنده‌ای که هم بچه‌های کوچک با قصه‌های بامزه‌اش می‌خندند و هم نوجوان‌ها با رمان‌هایش به فکر فرو می‌روند. اگر دنبال کتاب‌های فرهاد حسن‌زاده هستید، این صفحه کمک می‌کند او را بهتر بشناسید، بدانید از کدام کتاب شروع کنید و نسخه چاپی مورد نظرتان را با قیمت روز و موجودی به‌روز سفارش بدهید.
در این نوشته با هم مرور می‌کنیم که او از کجا آمده، چه چیزی نوشته‌هایش را از بقیه جدا می‌کند، کدام مجموعه‌ها برای کدام سن مناسب است و چرا خانواده‌ها و کتابداران و معلم‌ها سال‌هاست نام او را در فهرست خرید کتاب بچه‌ها می‌نویسند. هدف این است که وقتی کتابی از او برمی‌دارید، بدانید چه چیزی در انتظار شما و فرزندتان است.
فرهاد حسن‌زاده نویسنده‌ای اهل جنوب ایران است و ریشه‌اش به آبادان برمی‌گردد. این ریشه جنوبی را در خیلی از کارهایش می‌شود حس کرد: گرمای هوا، لهجه آدم‌ها، کوچه‌های شهر کنار شط و خاطره جنگ، بارها در رمان‌هایش برای نوجوان‌ها پیدا می‌شود. او سال‌هاست برای کودک و نوجوان می‌نویسد و کارنامه‌اش آن‌قدر بلند است که کمتر قفسه کتاب کودکی را می‌شود پیدا کرد که دست‌کم یک کتاب از او نداشته باشد.
نکته مهم درباره او این است که در یک قالب نمانده. هم قصه‌های کوتاه و شاد برای خردسال‌ها نوشته، هم مجموعه‌های طنز چندجلدی برای کودکان دبستانی، هم رمان‌های جدی و پرکشش برای نوجوان‌ها. همین تنوع باعث شده خواننده‌ها با او بزرگ شوند؛ بچه‌ای که روزی با قصه‌های مصور او خوابیده، چند سال بعد رمان نوجوانش را دست می‌گیرد.
جایگاه او فقط در میان خواننده‌ها نیست. در محافل ادبیات کودک هم او را یکی از چهره‌های جدی این حوزه می‌دانند و نامش در سطح جهانی هم شنیده شده است؛ از جمله او در سال ۲۰۱۸ در میان نامزدهای نهایی جایزه هانس کریستین اندرسن بود، جایزه‌ای که مهم‌ترین افتخار بین‌المللی ادبیات کودک به شمار می‌رود. این اتفاق برای ادبیات کودک ایران هم خبر خوبی بود و توجه بیشتری را به آثار او جلب کرد.
در زندگی‌نامه فرهاد حسن‌زاده آنچه بیش از همه به چشم می‌آید، پیوند او با شهر کودکی‌اش است. آبادان برای او فقط محل تولد نیست، بلکه سرچشمه بسیاری از تصویرها و آدم‌های داستان‌هایش است. جنگ هشت‌ساله، شهری را که او در آن بزرگ شده بود زیر و رو کرد و این تجربه، بعدها در قالب داستان‌هایی برای نوجوان‌ها به شکلی انسانی و بی‌شعار روایت شد.
او مثل بسیاری از نویسنده‌های نسل خودش، نوشتن را با علاقه شخصی و خواندن زیاد شروع کرد و کم‌کم به یکی از نام‌های ثابت ناشران کتاب کودک تبدیل شد. در طول سال‌ها با ناشرهای مختلفی کار کرده و کتاب‌هایش بارها تجدید چاپ شده است. در کتاب‌جم هم آثار او از ناشرهایی مثل افق، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و پیدایش در دسترس است.
چیزی که در مسیر کاری او قابل توجه است، پیوستگی است. او نویسنده یک یا دو کتاب پرفروش نیست که بعد کنار رفته باشد؛ دهه‌هاست مدام می‌نویسد، مجموعه‌های تازه می‌سازد و شخصیت‌هایی خلق می‌کند که بچه‌ها با اسم صدایشان می‌کنند. همین پیوستگی، او را به نویسنده‌ای قابل اعتماد برای پدر و مادرها تبدیل کرده است.
اگر بخواهیم سبک این نویسنده را در چند کلمه خلاصه کنیم، باید بگوییم: طنز، مهربانی و احترام به فهم کودک. او با بچه‌ها از بالا حرف نمی‌زند. قصه‌هایش پند و اندرز مستقیم ندارند و به جای اینکه بگویند «این کار را بکن» یا «آن کار را نکن»، موقعیتی می‌سازند که خود بچه نتیجه بگیرد.
بازی با کلمه‌ها یکی از امضاهای اوست. اسم‌هایی مثل شنگل و منگل و چنگل، یا عنوان‌هایی مثل «کوتی کوتی» و «شیلنگ آب فش فشو» نشان می‌دهد که او چقدر به آهنگ کلمه و خنده‌ای که از آن بیرون می‌آید اهمیت می‌دهد. این بازی زبانی برای کودکی که تازه با کلمه‌ها آشنا می‌شود، هم سرگرم‌کننده است و هم به رشد زبانی‌اش کمک می‌کند.
در رمان‌های نوجوانش اما لحن او جدی‌تر می‌شود، بی آنکه طنز را کاملا کنار بگذارد. شخصیت‌های نوجوان او اغلب با مسئله‌های واقعی دست و پنجه نرم می‌کنند: خانواده، هویت، دوستی، فقدان و گاهی جنگ. او این مسئله‌ها را بزرگ‌نمایی نمی‌کند و از آنها برای ترساندن خواننده استفاده نمی‌کند؛ بلکه کمک می‌کند نوجوان خودش را در قصه پیدا کند.
یکی دیگر از ویژگی‌های سبک او، تصویری بودن نثر است. حتی وقتی کتاب تصویرگری ندارد، جمله‌ها آن‌قدر روشن و دیدنی هستند که خواننده صحنه را جلوی چشمش می‌بیند. شاید به همین دلیل است که بسیاری از کتاب‌های او با تصویرگرهای خوب همراه شده و به کتاب‌های تصویری خوش‌ساخت تبدیل شده‌اند.
بخش بزرگی از کتاب‌های فرهاد حسن‌زاده برای بچه‌های کوچک‌تر نوشته شده است. این کتاب‌ها معمولا کوتاه، مصور و پر از خنده‌اند و برای بلند خواندن کنار تخت خواب یا در کلاس پیش‌دبستانی عالی هستند. در فهرست کتاب‌جم چند نمونه از این دسته را می‌بینید.
این کتاب‌ها معمولا با کاغذ گلاسه و تصویرگری رنگی چاپ شده‌اند و برای هدیه دادن هم مناسب‌اند. اگر فرزندتان تازه با کتاب آشنا می‌شود، این دسته بهترین نقطه شروع است.
یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های این نویسنده برای کودکان، ماجراهای شنگل و منگل و چنگل است. همین اسم‌ها کافی است تا بچه‌ها بخندند. در فهرست کتاب‌جم جلدهایی مثل «گوریل ترسناک در راه پله» و «کجا را باید سم بزنیم؟» دیده می‌شود.
این مجموعه ترکیبی از ماجرا، طنز و موقعیت‌های غافلگیرکننده است. شخصیت‌ها در خانه و محله با اتفاق‌هایی روبه‌رو می‌شوند که از دید بزرگ‌ترها شاید ساده باشد، اما از دید بچه‌ها یک ماجرای بزرگ است. نویسنده دقیقا همین نگاه کودکانه را جدی می‌گیرد و از آن قصه می‌سازد.
برای بچه‌هایی که تازه خواندن را یاد گرفته‌اند، این کتاب‌ها تمرین خوبی هستند؛ جمله‌ها کوتاه و روشن‌اند و تصویرها کمک می‌کنند بچه قصه را دنبال کند. خواندن یک جلد معمولا کافی است تا بچه سراغ جلد بعدی را بگیرد.
اگرچه بسیاری از خانواده‌ها این نویسنده را با کتاب‌های مصورش می‌شناسند، رمان‌های نوجوان او بخش بسیار مهمی از کارنامه‌اش هستند. در این رمان‌ها او جسورتر و عمیق‌تر می‌نویسد و موضوع‌هایی را پیش می‌کشد که نوجوان امروز واقعا درگیرشان است.
یکی از رمان‌های شناخته‌شده او «هستی» است؛ داستان دختری نوجوان در جنوب در روزهای جنگ که می‌خواهد خودش باشد و قالب‌هایی را که دیگران برایش ساخته‌اند نمی‌پذیرد. این رمان مورد توجه منتقدان و خواننده‌ها قرار گرفت و نمونه خوبی از نگاه انسانی او به جنگ و نوجوانی است. «زیبا صدایم کن» هم از رمان‌های شناخته‌شده اوست که درباره دختری نوجوان و رابطه‌اش با پدرش است.
در فهرست کتاب‌جم «نه مثل هر روز» را هم می‌بینید که در دسته رمان ایرانی و نوجوان قرار می‌گیرد. اگر نوجوان شما اهل رمان است و از داستان‌های ترجمه‌ای کمی خسته شده، رمان‌های این نویسنده فرصت خوبی است تا با ادبیات نوجوان فارسی و فضای آشنای ایرانی ارتباط بگیرد.
یکی از امتیازهای این رمان‌ها این است که بزرگ‌ترها هم از خواندنشان لذت می‌برند. بسیاری از پدر و مادرها می‌گویند رمان نوجوانی از او را برای فرزندشان خریده‌اند و خودشان هم آن را تا آخر خوانده‌اند. این یعنی کتاب می‌تواند بهانه گفت‌وگو در خانواده باشد.
وقتی پدر و مادرها برای بچه‌شان کتاب می‌خرند، معمولا دنبال سه چیزند: کتاب جذاب باشد تا بچه آن را کنار نگذارد، محتوایش سالم و قابل اعتماد باشد، و چیزی به ذهن و دل بچه اضافه کند. آثار این نویسنده هر سه را دارند.
با این همه کتاب، شاید انتخاب کمی سخت باشد. این راهنمای ساده کمک می‌کند بر اساس سن فرزندتان تصمیم بگیرید. البته هر بچه‌ای متفاوت است و شما بهتر از هر کسی فرزندتان را می‌شناسید.
کتاب‌های تصویری و کوتاه مثل مجموعه کوتی کوتی یا «موش سر به هوا» انتخاب خوبی هستند. این کتاب‌ها را بلند بخوانید، روی تصویرها مکث کنید و از بچه بپرسید فکر می‌کند بعد چه می‌شود. این کار علاقه به کتاب را در او می‌کارد.
مجموعه‌هایی مثل ماجراهای شنگل و منگل و چنگل، عمه خانم و ماجراهای آبکی و آهای، مواظب ما باشید برای این سن مناسب‌اند. بچه می‌تواند خودش آنها را بخواند و از اینکه یک مجموعه را جلد به جلد پیش می‌برد، احساس موفقیت کند.
رمان‌های نوجوان مثل «نه مثل هر روز» و دیگر رمان‌های او برای این گروه مناسب‌اند. اگر نوجوان شما رمان‌خوان است، این کتاب‌ها می‌توانند او را با شکل تازه‌ای از ادبیات فارسی آشنا کنند.
ادبیات کودک ایران سابقه‌ای طولانی و پربار دارد و این نویسنده یکی از نام‌هایی است که این سابقه را به نسل امروز رسانده است. حضور نام او در میان نامزدهای نهایی جایزه هانس کریستین اندرسن نشان داد که کار او فقط در داخل کشور دیده نشده و در سطح بین‌المللی هم به عنوان نویسنده‌ای صاحب‌سبک شناخته می‌شود.
این جایزه هر دو سال یک بار به یک نویسنده و یک تصویرگر به خاطر مجموعه آثارشان داده می‌شود و رسیدن به فهرست نهایی آن، خودش افتخاری بزرگ است. پیش‌تر هم نویسنده‌ها و تصویرگرهای ایرانی در این جایزه دیده شده بودند و حضور او این مسیر را ادامه داد.
برای شما به عنوان خواننده یا خریدار، این یعنی وقتی کتابی از او می‌خرید، اثری را انتخاب کرده‌اید که از نظر کیفیت ادبی هم مورد تایید متخصصان است، نه فقط پرفروش.
کتاب‌های او توسط ناشرهای مختلفی منتشر شده است. در کتاب‌جم آثاری از این ناشرها را پیدا می‌کنید:
چاپ‌های مختلف یک کتاب ممکن است از نظر قطع، کاغذ و جلد با هم فرق داشته باشند. در صفحه هر کتاب در کتاب‌جم مشخصات چاپ را ببینید تا نسخه دلخواهتان را انتخاب کنید.
کتاب‌های فرهاد حسن‌زاده در چند دسته اصلی قرار می‌گیرند. اگر می‌خواهید آثار او را کنار کتاب‌های هم‌دسته دیگر ببینید و مقایسه کنید، این فهرست‌ها کمکتان می‌کند:
کتاب خوب نیمی از کار است؛ نیم دیگر، شیوه خواندن است. چند پیشنهاد ساده که با کتاب‌های این نویسنده خیلی خوب جواب می‌دهد:
کتاب یکی از بهترین هدیه‌ها برای بچه‌هاست، به‌خصوص وقتی خوش‌ساخت و رنگی باشد. بسیاری از کتاب‌های این نویسنده با کاغذ گلاسه و تصویرگری چشم‌نواز چاپ شده‌اند و برای تولد، شروع سال تحصیلی یا جشن پایان سال گزینه‌ای به‌یادماندنی هستند.
اگر می‌خواهید هدیه کامل‌تری بدهید، چند جلد از یک مجموعه را با هم انتخاب کنید. مثلا دو یا سه جلد از ماجراهای شنگل و منگل و چنگل یا کوتی کوتی، بچه را تا چند هفته سرگرم می‌کند. برای نوجوان‌ها هم یک رمان خوب، هدیه‌ای است که شاید سال‌ها در یادشان بماند.
بعضی بزرگ‌ترها خیال می‌کنند کتاب کودک وقتی ارزشمند است که درس اخلاق بدهد. اما تجربه کتابداران و معلم‌ها چیز دیگری می‌گوید: بچه‌ای که با کتاب می‌خندد، دوباره سراغ کتاب می‌آید. خنده در و دیوار ذهن را باز می‌کند و راه را برای فکر کردن هموار می‌کند. قصه بامزه، بچه را به خواننده تبدیل می‌کند و خواننده بودن، خودش بزرگ‌ترین درس است.
طنز در قصه‌های این نویسنده از جنس مسخره کردن نیست. او به شخصیت‌هایش نمی‌خندد، با آنها می‌خندد. اشتباه‌های کوچک، ترس‌های بی‌دلیل، کنجکاوی‌های دردسرساز و کلمه‌های عجیب و غریب، مایه این خنده‌اند. بچه در این قصه‌ها خودش را می‌بیند و می‌فهمد که اشتباه کردن و ترسیدن، بخشی طبیعی از بزرگ شدن است.
این نوع طنز به بچه‌ها یاد می‌دهد که با خودشان مهربان باشند. وقتی شخصیت محبوبشان در قصه دسته‌گل به آب می‌دهد و بعد راهی برای درست کردن کارش پیدا می‌کند، بچه هم یاد می‌گیرد که از اشتباه نترسد. این همان درسی است که هیچ نصیحت مستقیمی نمی‌تواند به این خوبی منتقل کند.
از طرف دیگر، خنده مشترک میان پدر و مادر و فرزند، یکی از شیرین‌ترین لحظه‌های خانواده است. کتابی که همه را با هم بخنداند، خاطره می‌سازد و همین خاطره‌ها هستند که سال‌ها بعد، وقتی بچه بزرگ شده، او را دوباره به سمت کتاب برمی‌گردانند.
روایت جنگ برای نوجوان کار ساده‌ای نیست. نویسنده باید میان دو خطر راه برود: از یک طرف نباید واقعیت تلخ را پنهان کند و از طرف دیگر نباید خواننده جوان را با تصویرهای سنگین بترساند. رمان‌هایی که فضای آبادان و خرمشهر در روزهای جنگ را نشان می‌دهند، اغلب به جای میدان نبرد، سراغ زندگی روزمره آدم‌ها می‌روند: خانه‌ای که باید ترک شود، دوستی که دیگر دیده نمی‌شود، شهری که آرام آرام خالی می‌شود.
این نگاه از پایین و از چشم یک نوجوان، جنگ را قابل فهم می‌کند. خواننده امروز که آن روزها را ندیده، از طریق چنین قصه‌هایی می‌فهمد که پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایش چه دورانی را گذرانده‌اند. این کتاب‌ها پلی میان نسل‌ها می‌سازند و گاهی بهانه‌ای می‌شوند تا بزرگ‌ترهای خانواده خاطره‌های خودشان را برای جوان‌ترها تعریف کنند.
نکته دیگر اینکه در این رمان‌ها قهرمان‌ها آدم‌های معمولی‌اند. دختر یا پسری که می‌خواهد درس بخواند، بازی کند، عاشق شود یا فقط خودش باشد، ناگهان با شرایطی روبه‌رو می‌شود که از اختیارش بیرون است. همین معمولی بودن، همذات‌پنداری را آسان می‌کند و رمان را از یک گزارش تاریخی به تجربه‌ای زنده تبدیل می‌کند.
در کتاب کودک، تصویر فقط زینت نیست؛ نیمی از قصه است. کودکی که هنوز خواندن بلد نیست، قصه را از روی تصویرها دنبال می‌کند و حتی بچه‌ای که خواندن را یاد گرفته، با تصویرها جزئیاتی را می‌بیند که در متن نیامده. همکاری خوب میان نویسنده و تصویرگر، کتابی می‌سازد که بارها و بارها ورق زده می‌شود.
بسیاری از کتاب‌های مصور این نویسنده با تصویرگرهای شناخته‌شده همراه شده‌اند و هر کدام حال و هوای خاص خودشان را دارند. وقتی کتابی را برای بچه انتخاب می‌کنید، چند صفحه از تصویرهایش را هم نگاه کنید؛ بعضی بچه‌ها رنگ‌های شاد و تند را دوست دارند و بعضی تصویرهای آرام‌تر و پرجزئیات را.
کتاب تصویری خوب همچنین ابزاری برای گفت‌وگوست. می‌توانید از بچه بپرسید در این تصویر چه می‌بیند، شخصیت چه حسی دارد، یا اگر خودش جای او بود چه می‌کرد. این پرسش‌ها مهارت دیدن، فهمیدن و بیان کردن را در بچه پرورش می‌دهد.
معلم‌ها و مربی‌های پیش‌دبستانی خیلی وقت‌ها به دنبال کتاب‌هایی هستند که بشود در کلاس با صدای بلند خواند و درباره‌اش فعالیت طراحی کرد. قصه‌های کوتاه و طنز برای این کار عالی‌اند: می‌شود نمایششان داد، نقاشی‌شان کرد، پایانشان را عوض کرد یا شخصیت تازه‌ای به آنها اضافه کرد.
برای کتابخانه مدرسه هم داشتن چند مجموعه چندجلدی ایده خوبی است. بچه‌ها وقتی جلد اول را می‌خوانند، برای امانت گرفتن جلد بعدی صف می‌کشند و همین اشتیاق، فرهنگ کتاب‌خوانی را در مدرسه زنده نگه می‌دارد. رمان‌های نوجوان هم برای کلاس‌های بالاتر، موضوع خوبی برای بحث گروهی و نوشتن انشا فراهم می‌کنند.
اگر مسئول خرید کتاب برای مدرسه یا کتابخانه هستید، فهرست کتاب‌ها را بر اساس دسته و سن مرور کنید و ترکیبی از کتاب‌های تصویری، مجموعه‌های طنز و رمان انتخاب کنید تا همه پایه‌ها چیزی برای خواندن داشته باشند.
در دنیایی که صفحه‌های نمایش همه جا هستند، کتاب چاپی برای بچه‌ها ارزش ویژه‌ای دارد. ورق زدن، لمس کاغذ و دیدن تصویرها در اندازه واقعی، تجربه‌ای است که هیچ صفحه‌ای جایش را نمی‌گیرد. کتاب چاپی همچنین چشم بچه را کمتر خسته می‌کند و تمرکز او را بالا می‌برد.
کتاب‌جم فقط کتاب چاپی می‌فروشد و هدفش این است که خرید کتاب کاغذی را برای شما ساده کند. قیمت هر کتاب به‌روز است و وضعیت موجودی هم مرتب بررسی می‌شود تا بدانید چه چیزی آماده سفارش است.
او برای همه سنین کودکی و نوجوانی کتاب دارد؛ از کتاب‌های تصویری برای خردسال‌ها تا رمان‌های جدی برای نوجوان‌ها.
برای بچه‌های کوچک، مجموعه کوتی کوتی یا ماجراهای شنگل و منگل و چنگل شروع خوبی است. برای نوجوان‌ها، رمان‌هایی مثل «نه مثل هر روز» پیشنهاد می‌شود. انتخاب نهایی به سن و علاقه فرزندتان بستگی دارد.
او در سال ۲۰۱۸ در میان نامزدهای نهایی جایزه هانس کریستین اندرسن بود که از معتبرترین جایزه‌های ادبیات کودک جهان است.
در کتاب‌جم آثار او از ناشرهایی مثل افق، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و پیدایش موجود است.
بله، به‌خصوص کتاب‌های تصویری و مجموعه‌های طنزش که بازی با کلمه و آهنگ جمله‌ها دارند و بلند خواندنشان لذت‌بخش است.
در همین صفحه فهرست کتاب‌های موجود را ببینید، کتاب دلخواه را انتخاب کنید و نسخه چاپی آن را آنلاین سفارش بدهید.
این نویسنده نویسنده‌ای است که با طنز، مهربانی و احترام به فهم بچه‌ها، دنیای قصه را برای چند نسل از کودکان و نوجوانان ایرانی ساخته است. از کوتی کوتی و شنگل و منگل و چنگل تا رمان‌های نوجوانی که بزرگ‌ترها هم دوستشان دارند، کتاب‌های او همراه خوبی برای مسیر کتاب‌خوانی فرزند شما هستند.
در کتاب‌جم ده‌ها عنوان از آثار او را می‌بینید و می‌توانید بر اساس سن، دسته و ناشر انتخاب کنید. قیمت‌ها به‌روز است و موجودی مرتب بررسی می‌شود. همین حالا فهرست کتاب‌ها را مرور کنید و نسخه چاپی کتاب مورد علاقه‌تان را سفارش بدهید؛ شاید همین کتاب، شروع عادت همیشگی کتاب‌خوانی در خانه شما باشد.
