محمد بن علی محیی الدین ابن عربی، که در سنت عرفانی با لقب «شیخ اکبر» شناخته می‌شود، از اثرگذارترین عارفان و اندیشمندان تاریخ اسلام است. او در اندلس به دنیا آمد، سال‌ها در سرزمین‌های اسلامی سفر کرد و سرانجام در دمشق درگذشت. آثار او، به‌ویژه الفتوحات المکیه و فصوص الحکم، قرن‌هاست محور شرح، تدریس و بحث در عرفان نظری است و ردپایش را در شعر و اندیشه‌ی فارسی هم می‌شود دید. در این صفحه با زندگی، اندیشه و کتاب‌های او و ترجمه‌های فارسی آثارش آشنا می‌شوید.
محمد بن علی محیی الدین ابن عربی کیست؟
ابن عربی در سال ۵۶۰ هجری قمری در شهر مرسیه در اندلس، یعنی جنوب اسپانیای امروز، به دنیا آمد. اندلس در آن روزگار یکی از مرکزهای مهم دانش و فرهنگ در جهان اسلام بود و او در همین فضا رشد کرد. نوجوانی و جوانی‌اش بیشتر در اشبیلیه گذشت؛ شهری که در آن با استادان و عارفان گوناگون آشنا شد و نخستین تجربه‌های معنوی‌اش را از سر گذراند.
او بعدها اندلس را ترک کرد و به شمال آفریقا، مصر، حجاز، آناتولی و شام سفر کرد. در هر یک از این سرزمین‌ها مدتی ماند، با اهل دانش و عرفان دیدار کرد و نوشت. سفر به مکه و اقامت در آنجا نقطه‌ی عطفی در زندگی او بود؛ همان‌جا بود که نوشتن الفتوحات المکیه را آغاز کرد. سال‌های پایانی عمرش را در دمشق گذراند و در سال ۶۳۸ هجری قمری در همان شهر درگذشت. آرامگاه او در دمشق هنوز زیارتگاه دوستدارانش است.
لقب‌های او، مانند محیی الدین به معنای زنده‌کننده‌ی دین و شیخ اکبر به معنای بزرگ‌ترین استاد، نشان می‌دهد که پیروانش چه جایگاهی برای او قائل بودند. در کنار این ستایش‌ها، او از همان روزگار خودش منتقدانی هم داشت و برخی از دیدگاه‌هایش، به‌ویژه در فصوص الحکم، قرن‌ها محل بحث و اختلاف میان عالمان بوده است. این صفحه تلاش می‌کند بی‌طرفانه و محترمانه، تصویری کلی از او و آثارش به دست دهد.
زندگی‌نامه محمد بن علی محیی الدین ابن عربی در چند ایستگاه
اندلس و سال‌های نخست. او در خانواده‌ای اهل علم و دارای جایگاه اجتماعی بزرگ شد. در جوانی به دانش‌های رایج زمانه، از جمله قرآن، حدیث و فقه، پرداخت. منابع از تجربه‌ای معنوی در جوانی او یاد می‌کنند که مسیر زندگی‌اش را به سوی عرفان برگرداند. در همین دوره با عارفان و زاهدان اندلس و مغرب آشنا شد و خودش بعدها در آثارش از بسیاری از آنها با احترام یاد کرده است.
سفر به شرق. او در حدود سی‌وچند سالگی اندلس را ترک کرد و راهی شرق جهان اسلام شد. این سفر طولانی، او را از شمال آفریقا به مصر و سپس به حجاز رساند. اقامت در مکه برایش دوران پرباری بود. در همین شهر بود که الفتوحات المکیه را آغاز کرد و دیوان شعری با نام ترجمان الاشواق را سرود که از شناخته‌شده‌ترین سروده‌های عاشقانه‌ی عرفانی در عربی است.
آناتولی و شاگردان. او مدتی در آناتولی زندگی کرد و در آنجا با صدرالدین قونوی آشنا شد که بعدها از مهم‌ترین شاگردان و شارحان او شد. قونوی نقش بزرگی در نظام‌مند کردن و گسترش اندیشه‌ی استادش داشت و از طریق او، این اندیشه به حلقه‌های عرفانی دیگر، از جمله در میان فارسی‌زبانان، راه یافت.
دمشق و سال‌های پایانی. سال‌های آخر عمرش را در دمشق گذراند، به نوشتن و تدریس ادامه داد و نسخه‌ی نهایی الفتوحات المکیه را در همین دوره کامل کرد. فصوص الحکم هم از آثار دوره‌ی پختگی اوست. او در دمشق درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد.
اندیشه‌ی ابن عربی به زبان ساده
اندیشه‌ی او بسیار گسترده و پیچیده است و شرح کامل آن کار متخصصان است. اما می‌شود چند مفهوم اصلی را که در آثارش بارها تکرار می‌شوند، به زبان ساده معرفی کرد تا خواننده‌ی تازه‌کار بداند با چه دنیایی روبه‌روست.
وحدت وجود
مشهورترین مفهومی که به نام او گره خورده، وحدت وجود است. خود این اصطلاح را بیشتر شارحان و پیروان بعدی به کار بردند، اما ریشه‌ی آن در آثار او دیده می‌شود. به زبان ساده، این دیدگاه می‌گوید وجود حقیقی یکی است و همه‌ی موجودات، جلوه‌ها و نمودهای آن وجود یگانه‌اند. فهم دقیق این مفهوم و تفسیرهای گوناگون آن، قرن‌ها موضوع بحث فیلسوفان و عارفان بوده و برداشت‌های سطحی از آن، گاهی به سوءتفاهم انجامیده است.
انسان کامل
مفهوم دیگر، انسان کامل است؛ انسانی که همه‌ی صفت‌ها و نام‌های الهی را در خود به ظهور رسانده و آیینه‌ای تمام‌نما برای حقیقت است. در اندیشه‌ی او، پیامبران و اولیا مصداق‌های برجسته‌ی انسان کامل‌اند و فصوص الحکم بر همین پایه ساخته شده است.
تجلی
تجلی به معنای آشکار شدن حقیقت در صورت‌های گوناگون است. از نگاه او، جهان صحنه‌ی تجلی‌های پیوسته است و هر لحظه، جلوه‌ای تازه رخ می‌دهد. کتاب تجلیات الهیه که در کتاب‌جم هم موجود است، به همین موضوع می‌پردازد.
خیال
او برای خیال جایگاهی بسیار مهم قائل است؛ نه به معنای وهم و پندار، بلکه به معنای عالمی میانه که در آن معنا صورت پیدا می‌کند. این بحث در مطالعات امروزی درباره‌ی او بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
الفتوحات المکیه؛ دانشنامه‌ی عرفانی محمد بن علی محیی الدین ابن عربی
الفتوحات المکیه بزرگ‌ترین و جامع‌ترین اثر اوست؛ کتابی عظیم که می‌شود آن را دانشنامه‌ای از عرفان اسلامی دانست. نام کامل آن، چنان‌که در عنوان ترجمه‌های فارسی هم آمده، به شناخت رازهای مالکیه و ملکیه اشاره دارد. او نوشتن این کتاب را در مکه آغاز کرد، از همین رو نام «مکیه» بر آن نهاده شده، و سال‌ها بعد در دمشق آن را بازنویسی و کامل کرد.
فتوحات از بخش‌ها و باب‌های فراوانی تشکیل شده و موضوع‌هایی بسیار گسترده را در بر می‌گیرد: از معارف و شناخت‌ها تا معاملات و آداب سلوک، از احوال و مقام‌ها تا منازل، از مقام‌های نام‌های الهی تا وصیت‌ها. در ترجمه‌های فارسی که در کتاب‌جم موجود است، عنوان هر جلد نشان می‌دهد چه بخشی از کتاب را در بر دارد؛ برای نمونه جلدهایی درباره‌ی منازل، مقام‌های اسمای حسنا، مقام جامع ابواب و مقام وصایا.
خواندن فتوحات کار آسانی نیست. زبان کتاب گاه رمزآلود است، اصطلاح‌های فنی فراوانی دارد و نویسنده بسیاری از مطالب را بر پایه‌ی تجربه‌ی شهودی خودش بیان می‌کند. با این حال، بخش‌هایی از آن، به‌ویژه وصیت‌ها و آداب سلوک، برای خواننده‌ی غیرمتخصص هم قابل فهم و پرنکته است.
در کتاب‌جم ترجمه‌ی فارسی فتوحات از نشر مولی هم به صورت جلدهای جداگانه و هم به صورت دوره‌ی کامل هفده‌جلدی موجود است. اگر قصد مطالعه‌ی جدی دارید، دوره‌ی کامل انتخاب بهتری است؛ اگر فقط به موضوعی خاص علاقه دارید، می‌توانید جلد مربوط به آن را جداگانه تهیه کنید.
فصوص الحکم؛ پربحث‌ترین کتاب ابن عربی
فصوص الحکم کتابی کوتاه‌تر از فتوحات اما بسیار فشرده‌تر است. «فص» در عربی به معنای نگین انگشتری است و هر فصل کتاب، نگینی است که حکمتی خاص را در قالب نام یکی از پیامبران عرضه می‌کند. کتاب از بیست و هفت فص تشکیل شده و از آدم آغاز می‌شود و به پیامبر اسلام ختم می‌شود.
این کتاب در تاریخ عرفان اسلامی جایگاهی بی‌همتا دارد. شاید هیچ متن عرفانی دیگری به اندازه‌ی فصوص شرح نشده باشد. عارفان و عالمان بسیاری در طول قرن‌ها، به عربی و فارسی و ترکی، بر آن شرح نوشته‌اند و تدریس آن در حلقه‌های عرفان نظری هنوز ادامه دارد. از شرح‌های مشهور آن می‌توان از شرح داوود قیصری یاد کرد که در حوزه‌های درسی جایگاه ویژه‌ای دارد.
در عین حال، فصوص از پربحث‌ترین کتاب‌های تاریخ اندیشه‌ی اسلامی هم هست. برخی از عالمان، برداشت‌های آن را با باورهای رایج سازگار نمی‌دانستند و بر آن نقد نوشتند. خواننده‌ی امروز بهتر است این کتاب را با شرحی معتبر یا نزد استادی آشنا بخواند تا در دام برداشت‌های نادرست نیفتد. فصوص الحکم در کتاب‌جم هم موجود است.
تجلیات الهیه و نامه‌ی سریانیه
تجلیات الهیه از آثار کوتاه‌تر اوست که به موضوع تجلی و جلوه‌های حقیقت در دل عارف می‌پردازد. این کتاب از بخش‌های کوتاهی ساخته شده که هر کدام از یک تجلی سخن می‌گویند و در سنت عرفانی بر آن هم شرح نوشته شده است. برای کسی که می‌خواهد با زبان و حال و هوای او آشنا شود، این اثر کوتاه‌تر می‌تواند دری برای ورود باشد.
الاسرا الی المقام الاسری، که با نام نامه‌ی سریانیه هم شناخته می‌شود، روایتی رمزی از سفری معنوی است؛ سفری که به الگوی معراج پیامبر، مرحله به مرحله پیش می‌رود. این اثر در کتاب‌جم به صورت متن و ترجمه موجود است که برای خوانندگانی که می‌خواهند متن عربی را هم کنار ترجمه ببینند، مناسب است.
کتاب‌های محمد بن علی محیی الدین ابن عربی در کتاب‌جم
کتاب‌جم مجموعه‌ای از ترجمه‌های فارسی آثار او را از نشر مولی در اختیار شما می‌گذارد. نشر مولی سال‌هاست به انتشار متن‌های عرفانی شناخته می‌شود و بخش بزرگی از آثار او را به فارسی منتشر کرده است. از جمله:
- الفتوحات المکیه، دوره‌ی کامل هفده‌جلدی.
- جلدهای جداگانه‌ی فتوحات مکیه، مانند جلد دوازدهم درباره‌ی منازل، جلد پانزدهم درباره‌ی مقام‌های اسمای حسنا، جلد شانزدهم درباره‌ی مقام جامع ابواب و جلد هفدهم درباره‌ی مقام وصایا.
- فصوص الحکم.
- تجلیات الهیه.
- متن و ترجمه‌ی الاسرا الی المقام الاسری یا نامه‌ی سریانیه.
قیمت روز و موجودی هر کتاب در صفحه‌ی خودش آمده است. برای دیدن کتاب‌های دیگر در این حوزه، فهرست عرفان و معنویت را ببینید.
ترجمه‌ی فارسی فتوحات مکیه
ترجمه‌ی فتوحات به فارسی کاری عظیم و دشوار بود. این کتاب هم حجم بسیار زیادی دارد و هم زبانی پر از اصطلاح‌های فنی عرفانی و اشاره‌های قرآنی و حدیثی. ترجمه‌ی فارسی موجود در نشر مولی، که به قلم محمد خواجوی انجام شده، در چند جلد و طی سال‌ها منتشر شد و امکان دسترسی به این دانشنامه‌ی عرفانی را برای خوانندگان فارسی‌زبان فراهم کرد.
این ترجمه، عنوان‌های عربی بخش‌ها را حفظ کرده و همین باعث شده نام جلدها کمی طولانی و پر از اصطلاح باشد. اگر با این اصطلاح‌ها آشنا نیستید، نگران نباشید؛ در صفحه‌ی هر جلد می‌بینید چه باب‌هایی را در بر دارد و می‌توانید جلد مورد نظرتان را انتخاب کنید.
اثر محمد بن علی محیی الدین ابن عربی بر عرفان و ادب فارسی
اگرچه ابن عربی به عربی می‌نوشت، اثر او بر عرفان و ادبیات فارسی بسیار عمیق است. از طریق شاگردانش، به‌ویژه صدرالدین قونوی، اندیشه‌ی او به حلقه‌های عرفانی فارسی‌زبان راه یافت. فخرالدین عراقی، شاعر و عارف ایرانی، پس از حضور در درس قونوی، لمعات را نوشت که بازتابی از این اندیشه به زبان فارسی است. عبدالرحمن جامی هم، هم با شرح‌ها و هم با آثار خودش، در گسترش این اندیشه در جهان فارسی نقش مهمی داشت.
در فلسفه‌ی اسلامی هم اثر او پررنگ است. ملاصدرا و فیلسوفان پس از او، بسیاری از بحث‌های عرفان نظری را در نظام فلسفی‌شان جذب کردند و عرفان نظری تا امروز در حوزه‌های علمی ایران تدریس می‌شود. برای همین، کسی که می‌خواهد سنت عرفانی و فلسفی ایران را عمیق بشناسد، دیر یا زود با آثار او روبه‌رو می‌شود.
در شعر فارسی هم بسیاری از مضمون‌ها، مانند یگانگی هستی، جلوه‌ی معشوق در همه چیز و انسان به عنوان آیینه‌ی حقیقت، با اندیشه‌ی او هم‌صدا هستند. البته نباید هر شباهتی را به اثرپذیری مستقیم نسبت داد؛ این مضمون‌ها ریشه‌های گسترده‌تری در سنت عرفانی دارند. اما نقش او در صورت‌بندی نظری آنها انکارناپذیر است.
از کجا شروع کنیم؟ پیشنهاد برای خواندن آثار ابن عربی
آثار او برای خواننده‌ی تازه‌کار ساده نیستند. اگر می‌خواهید با او آشنا شوید، این مسیر را پیشنهاد می‌کنیم:
- با یک کتاب مقدماتی درباره‌ی او شروع کنید. پیش از خواندن متن‌های اصلی، خواندن کتابی که زندگی و مفهوم‌های اصلی اندیشه‌اش را به زبان ساده توضیح دهد، بسیار کمک می‌کند.
- بعد سراغ آثار کوتاه‌تر بروید. تجلیات الهیه یا نامه‌ی سریانیه، به دلیل حجم کمتر، برای آشنایی با زبان و حال و هوای او مناسب‌ترند.
- فصوص الحکم را با شرح بخوانید. این کتاب فشرده است و بدون شرح، فهم آن دشوار است.
- فتوحات را جلد به جلد و موضوعی بخوانید. لازم نیست از جلد اول شروع کنید؛ بخشی را انتخاب کنید که موضوعش برایتان جذاب‌تر است، مثلا جلد مربوط به وصیت‌ها.
و یک توصیه‌ی مهم: آثار او را آرام و با حوصله بخوانید. بسیاری از عارفان و پژوهشگران، سال‌ها برای فهم این متن‌ها وقت گذاشته‌اند. اگر بخشی را نفهمیدید، طبیعی است؛ از آن بگذرید و بعدا دوباره سراغش بیایید.
نکته‌هایی درباره‌ی خواندن متن‌های عرفان نظری
متن‌های عرفان نظری با کتاب‌های اخلاقی و پندآموز معمولی فرق دارند. چند نکته کمک می‌کند خواندن آنها راحت‌تر شود.
اصطلاح‌ها را بشناسید. واژه‌هایی مانند اعیان ثابته، تجلی، فیض، حضرات و اسما در این متن‌ها معنای فنی دارند. یک فرهنگ اصطلاحات عرفانی کنار دستتان، بسیار کارگشاست.
به زمینه توجه کنید. بسیاری از عبارت‌ها اشاره به آیه‌ها، حدیث‌ها یا سخنان عارفان پیشین دارند. دانستن این زمینه‌ها، فهم متن را آسان‌تر می‌کند. ترجمه‌های خوب معمولا این اشاره‌ها را در پانویس توضیح می‌دهند.
از داوری شتاب‌زده بپرهیزید. برخی عبارت‌های این متن‌ها در نگاه اول عجیب یا حتی ناسازگار با باورهای رایج به نظر می‌رسند. پیش از هر داوری، شرح‌ها و توضیح‌های اهل فن را بخوانید.
در جمع بخوانید. بسیاری از علاقه‌مندان، این متن‌ها را در حلقه‌های مطالعه یا کلاس‌های عرفان نظری می‌خوانند. گفت‌وگو با دیگران، فهم را عمیق‌تر می‌کند.
ترجمان الاشواق و شعر ابن عربی
او فقط نثرنویس و نظریه‌پرداز نبود؛ شاعر هم بود. دیوان ترجمان الاشواق که در مکه سروده شد، مجموعه‌ای از غزل‌های عاشقانه است که در ظاهر از معشوقی زمینی سخن می‌گویند، اما خود او بعدها بر آنها شرحی نوشت و معنای عرفانی‌شان را توضیح داد. این دیوان یکی از نمونه‌های درخشان پیوند عشق و عرفان در شعر عربی است.
در فتوحات هم شعرهای فراوانی از او آمده است. بسیاری از باب‌های فتوحات با شعری آغاز می‌شوند که مضمون آن باب را در قالبی فشرده بیان می‌کند. این شعرها نشان می‌دهند که برای او، زبان شاعرانه راهی برای بیان معناهایی بود که در نثر به‌سختی جا می‌شدند.
چرا محمد بن علی محیی الدین ابن عربی هنوز خوانده می‌شود؟
قرن‌ها از درگذشت او گذشته، اما آثارش همچنان خوانده، شرح و ترجمه می‌شوند. چند دلیل برای این ماندگاری می‌شود برشمرد.
اول، گستردگی و عمق. کمتر اندیشمندی در تاریخ عرفان به اندازه‌ی او درباره‌ی این همه موضوع، با این همه جزئیات نوشته است. فتوحات به تنهایی دنیایی است که می‌شود سال‌ها در آن گشت.
دوم، نفوذ تاریخی. او بر شمار زیادی از عارفان، فیلسوفان و شاعران پس از خود اثر گذاشت. برای فهم بسیاری از متن‌های عرفانی و فلسفی بعدی، آشنایی با او لازم است.
سوم، توجه جهانی. در دهه‌های اخیر، پژوهشگران بسیاری در دانشگاه‌های مختلف جهان درباره‌ی او پژوهش کرده‌اند و آثارش به زبان‌های گوناگون ترجمه شده است. این توجه، نشان می‌دهد که پرسش‌های او درباره‌ی هستی، انسان و معنا، هنوز برای انسان امروز تازه‌اند.
ابن عربی و سنت شرح‌نویسی
یکی از جالب‌ترین ویژگی‌های میراث او، سنت گسترده‌ی شرح‌نویسی بر آثارش است. کمتر نویسنده‌ای در تاریخ اسلام پیدا می‌شود که این همه شارح داشته باشد. صدرالدین قونوی، شاگرد و پسرخوانده‌ی او، نخستین حلقه‌ی این زنجیره بود و پس از او، شاگردانش و شاگردان آنها، نسل به نسل این آثار را شرح دادند.
این شرح‌ها فقط توضیح عبارت‌ها نبودند. هر شارح، با نگاه و پیشینه‌ی خودش، اندیشه‌ی او را بازخوانی می‌کرد، بخش‌هایی را برجسته می‌ساخت و گاهی آن را با فلسفه یا کلام پیوند می‌زد. به همین دلیل، تاریخ شرح‌های فصوص الحکم، خودش بخش مهمی از تاریخ اندیشه‌ی عرفانی است. در زبان فارسی هم شرح‌های متعددی بر این کتاب نوشته شده و جامی از شناخته‌شده‌ترین شارحان فارسی‌زبان آن است.
برای خواننده‌ی امروز، این سنت یک پیام روشن دارد: آثار او را تنها نخوانید. شرح‌ها، چه کهن و چه جدید، راهنمای ارزشمندی برای ورود به این متن‌ها هستند و کمک می‌کنند از برداشت‌های شتاب‌زده دور بمانید.
ابن عربی و پیوند عرفان با زندگی روزمره
شاید تصور شود که آثار او فقط درباره‌ی بحث‌های انتزاعی و دور از زندگی است. اما بخش بزرگی از فتوحات به آداب، رفتار و سلوک روزمره می‌پردازد؛ به نماز، روزه، ذکر، ادب با مردم، مهربانی با موجودات و پرهیز از خودبینی. به‌ویژه باب وصیت‌ها در پایان فتوحات، مجموعه‌ای از سفارش‌های اخلاقی و عملی است که برای هر خواننده‌ای، با هر سطح آشنایی، خواندنی است.
این بخش از آثارش نشان می‌دهد که برای او، عرفان نظری از عمل جدا نبود. شناخت عمیق از حقیقت، باید در رفتار با دیگران و در زندگی هر روز نمود پیدا کند. اگر از بحث‌های نظری دشوار پرهیز دارید، جلد مقام وصایا در ترجمه‌ی فارسی فتوحات، می‌تواند نقطه‌ی شروع مناسبی برای آشنایی با این چهره‌ی کمتر شناخته‌شده‌ی او باشد.
خرید کتاب ابن عربی از کتاب‌جم
در کتاب‌جم ترجمه‌های فارسی آثار او را با اطلاعات کامل ناشر، قیمت روز و موجودی به‌روز می‌بینید. موجودی کتاب‌ها هر روز بررسی می‌شود. برای خرید کتاب‌های او کافی است عنوان دلخواهتان را، از دوره‌ی کامل فتوحات تا فصوص الحکم و تجلیات الهیه، انتخاب کنید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی محمد بن علی محیی الدین ابن عربی
ابن عربی کجا به دنیا آمد و کجا درگذشت؟
او در سال ۵۶۰ هجری قمری در مرسیه در اندلس به دنیا آمد و در سال ۶۳۸ هجری قمری در دمشق درگذشت.
چرا به او شیخ اکبر می‌گویند؟
این لقب را پیروان و دوستدارانش به دلیل جایگاه بلندش در عرفان نظری به او داده‌اند و به معنای بزرگ‌ترین استاد است.
مهم‌ترین کتاب‌های ابن عربی کدام‌اند؟
الفتوحات المکیه و فصوص الحکم مهم‌ترین آثار او هستند. تجلیات الهیه، ترجمان الاشواق و الاسرا الی المقام الاسری هم از آثار شناخته‌شده‌ی او به شمار می‌روند.
فتوحات مکیه چند جلد است؟
ترجمه‌ی فارسی موجود در کتاب‌جم از نشر مولی، دوره‌ای هفده‌جلدی است که جلدهایش جداگانه هم عرضه می‌شوند.
برای شروع کدام کتاب او را بخوانم؟
بهتر است ابتدا یک کتاب مقدماتی درباره‌ی او بخوانید و بعد سراغ آثار کوتاه‌تر مانند تجلیات الهیه بروید. فصوص الحکم را با شرح بخوانید.
وحدت وجود یعنی چه؟
به زبان ساده، دیدگاهی است که وجود حقیقی را یکی می‌داند و موجودات را جلوه‌های آن. این اصطلاح را بیشتر پیروان بعدی او به کار بردند و تفسیرهای گوناگونی دارد.
جمع‌بندی
محمد بن علی محیی الدین ابن عربی یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های عرفان اسلامی است که آثارش قرن‌ها الهام‌بخش عارفان، فیلسوفان و شاعران بوده است. خواندن او آسان نیست، اما برای کسی که به عرفان، فلسفه و ادب فارسی علاقه دارد، سفری ارزشمند است. از الفتوحات المکیه تا فصوص الحکم، هر کتاب دری به جهانی گسترده از معنا می‌گشاید.
در کتاب‌جم ترجمه‌های فارسی آثار او را با قیمت روز و موجودی به‌روز ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید. آرام شروع کنید، با حوصله بخوانید و بگذارید این متن‌های کهن، پرسش‌های تازه‌ای در ذهنتان بیدار کنند. اگر در این راه همراهی داشته باشید، استادی آشنا یا حلقه‌ای از دوستان علاقه‌مند، خواندن این آثار شیرین‌تر و پربارتر خواهد شد و هر جلد، گفت‌وگویی تازه به همراه می‌آورد.
