۱۹۰ اثر در کتاب‌جم
ناصر کشاورز شاعر شناخته‌شده‌ی کودک و نوجوان در ایران است که با شعرهای ساده، آهنگین و شاد، دنیای کودکان را به زبان خودشان بیان می‌کند. آثارش را ناشرهایی چون افق، قدیانی و هوپا منتشر کرده‌اند و مجموعه‌ی شعر و رنگ‌آمیزی «رنگ، رنگ، چه رنگه» از محبوب‌ترین کارهای او برای خردسالان است.
ناصر کشاورز از شاعران شناخته‌شده‌ی کودک و نوجوان در ایران است که سال‌هاست با شعرهای ساده، آهنگین و شاد برای بچه‌ها می‌نویسد. کتاب‌هایش در خانه‌ها، مهدکودک‌ها و کلاس‌های اول دبستان خوانده می‌شود و بسیاری از پدر و مادرها با شعرهای او اولین بار با فرزندشان کتاب خوانده‌اند. در این صفحه با شعر، سبک، مجموعه‌های مشهور و راه درست خواندن کتاب‌های او برای کودکان آشنا می‌شوید.
شعر کودک کار ساده‌ای به نظر می‌رسد، اما شاعرانی که بتوانند با کلمه‌های کم، تصویری زنده و ریتمی به‌یادماندنی بسازند، زیاد نیستند. شعری که بچه‌ی سه‌ساله آن را تکرار کند و بزرگ‌ترها هم از آن خسته نشوند، حاصل مهارتی است که سال‌ها تمرین می‌خواهد. کارهای این شاعر نمونه‌ای از همین مهارت‌اند.
ناصر کشاورز شاعر و نویسنده‌ی ایرانی است که بیشتر کارنامه‌اش را به شعر کودک و نوجوان اختصاص داده است. آثار او را ناشرهای معتبر ادبیات کودک مانند افق، قدیانی و هوپا منتشر کرده‌اند و تعداد کتاب‌هایش زیاد است. او هم برای خردسالان می‌نویسد و هم برای کودکان بزرگ‌تر و نوجوانان، و شعرهایش در قالب‌های گوناگون، از دوبیتی‌های کوتاه تا شعرهای روایی بلندتر، منتشر شده است.
نام او برای کسانی که با ادبیات کودک ایران سروکار دارند، یعنی مربیان، کتابدارها، معلم‌ها و پدر و مادرهای اهل کتاب، نامی آشناست. شعرهایش اغلب درباره‌ی دنیای پیرامون کودک است: حیوان‌ها، پرنده‌ها، میوه‌ها، اسباب‌بازی‌ها، خانه، خانواده و طبیعت.
اگر چند شعر از ناصر کشاورز را پشت سر هم بخوانید، ویژگی‌های مشترکی را می‌بینید. اول، ریتم. شعرهای او وزنی روشن و ضرب‌آهنگی شاد دارند که خواندنشان را به بازی شبیه می‌کند. کودک خیلی زود می‌تواند همراه بزرگ‌تر شعر را زمزمه کند و بعد از چند بار، آن را از حفظ بگوید.
دوم، سادگی زبان. واژه‌ها از دنیای خود کودک انتخاب شده‌اند. شاعر از کلمه‌های دشوار و تصویرهای انتزاعی پرهیز می‌کند و به جای آن، تصویرهایی می‌سازد که بچه می‌تواند ببیند و لمس کند: گربه‌ای که روی دیوار نشسته، ماشینی که بوق می‌زند، سیبی که از درخت افتاده.
سوم، طنز و بازیگوشی. در بسیاری از شعرها نوعی شوخ‌طبعی ملایم وجود دارد. حیوان‌ها حرف می‌زنند، اشیا جان می‌گیرند و اتفاق‌های کوچک به ماجراهایی خنده‌دار تبدیل می‌شوند. این طنز باعث می‌شود کودک با لبخند شعر را دنبال کند.
چهارم، توجه به آموزش غیرمستقیم. شعرها معمولا درس نمی‌دهند و نصیحت نمی‌کنند، اما در دلشان چیزهایی برای یاد گرفتن هست: نام رنگ‌ها، نام حیوان‌ها، شناخت اشیای خانه و گاهی یک ارزش ساده مثل مهربانی یا همکاری.
کتاب‌های ناصر کشاورز در کتاب‌جم با ناشرهای مختلف عرضه می‌شوند. بخش قابل توجهی از عنوان‌هایی که در فهرست می‌بینید متعلق به مجموعه‌ی «شعر و رنگ آمیزی» با عنوان فرعی «رنگ، رنگ، چه رنگه» است. این مجموعه چند جلد دارد و هر جلد به یک موضوع می‌پردازد:
علاوه بر این مجموعه، آثار دیگری از او هم در دسته‌های شعر کودک و کتاب‌های تصویری کتاب‌جم پیدا می‌کنید. اگر به دنبال کتاب‌های هم‌سبک از شاعران دیگر هستید، همین دسته‌ها جای خوبی برای گشت‌وگذارند.
این مجموعه یکی از جذاب‌ترین کارهای ناصر کشاورز برای خردسالان است، چون دو فعالیت محبوب بچه‌ها را با هم ترکیب می‌کند: شعر شنیدن و رنگ زدن. در هر صفحه یک شعر کوتاه درباره‌ی یک حیوان، شیء یا میوه آمده و کنارش تصویری برای رنگ‌آمیزی قرار دارد.
روش استفاده ساده است. بزرگ‌تر شعر را بلند می‌خواند، کودک گوش می‌دهد و بعد تصویر همان چیزی را که در شعر آمده رنگ می‌کند. در این فرایند چند اتفاق خوب همزمان رخ می‌دهد: کودک واژه‌ی تازه یاد می‌گیرد، ریتم زبان را حس می‌کند، مهارت حرکتی دستش تقویت می‌شود و ارتباطی گرم با بزرگ‌تر همراهش برقرار می‌کند.
تقسیم‌بندی موضوعی جلدها هم هوشمندانه است. کودک می‌تواند با جلد حیوانات اهلی شروع کند که آشناترین موجودات برای اوست، بعد سراغ پرندگان و حشرات برود و کم‌کم با دوزیستان و آبزیان آشنا شود. جلدهای وسایل نقلیه، وسایل خانگی و اسباب‌بازی هم دنیای ساخته‌ی انسان را به کودک معرفی می‌کنند. به این ترتیب مجموعه به یک دایره‌المعارف کوچک و شاعرانه تبدیل می‌شود.
این مجموعه بیشتر برای کودکان سه تا شش سال مناسب است؛ سنی که بچه‌ها مداد رنگی را در دست می‌گیرند و به شنیدن شعرهای کوتاه علاقه دارند. کودکان کوچک‌تر هم می‌توانند از شنیدن شعرها لذت ببرند، حتی اگر هنوز رنگ‌آمیزی را درست انجام ندهند.
متخصصان رشد کودک بارها گفته‌اند که شعر یکی از بهترین ابزارها برای رشد زبان در سال‌های اول زندگی است. ریتم و قافیه به کودک کمک می‌کند صداهای زبان را تشخیص دهد، واژه‌ها را راحت‌تر به خاطر بسپارد و ساختار جمله را درک کند. شعرهای ناصر کشاورز با ریتم روشن و قافیه‌های ساده، دقیقا همین نقش را بازی می‌کنند.
کودکی که شعرهای زیادی می‌شنود، معمولا گنجینه‌ی واژگان غنی‌تری دارد و در آینده خواندن و نوشتن را راحت‌تر یاد می‌گیرد. علاوه بر این، شعرخوانی مشترک لحظه‌ای عاطفی میان کودک و بزرگ‌تر می‌سازد. وقتی پدر یا مادر کودک را در آغوش می‌گیرد و برایش شعر می‌خواند، کودک کتاب را با محبت و آرامش پیوند می‌دهد و همین می‌تواند پایه‌ی علاقه‌ی همیشگی او به کتاب باشد.
یک نکته‌ی دیگر هم ارزش گفتن دارد: شعرهای خوب کودک، حس شوخ‌طبعی و تخیل را پرورش می‌دهند. وقتی کودک می‌شنود که یک قورباغه دارد با ماهی حرف می‌زند یا یک قاشق قهر کرده، یاد می‌گیرد که دنیا را از زاویه‌های تازه ببیند.
بخشی از آثار ناصر کشاورز در دسته‌ی قصه و افسانه قرار می‌گیرد. شاعران کودک ایرانی گاهی قصه‌های قدیمی و افسانه‌های عامیانه را به شعر درمی‌آورند تا برای کودکان امروز جذاب‌تر شوند. شعر روایی، یعنی شعری که داستانی را تعریف می‌کند، برای کودکان بزرگ‌تر مناسب است که حوصله‌ی دنبال کردن یک ماجرا را دارند.
این نوع شعرها دو فایده دارند: کودک هم با میراث قصه‌گویی فرهنگ خودش آشنا می‌شود و هم از لذت شعر بهره می‌برد. وقتی قصه‌ای که مادربزرگ‌ها تعریف می‌کردند، در قالب شعری آهنگین بازگو می‌شود، پلی میان نسل‌ها ساخته می‌شود.
یکی از نشانه‌های کیفیت کتاب کودک، ناشر آن است. آثار ناصر کشاورز را ناشرهایی منتشر کرده‌اند که در ادبیات کودک و نوجوان ایران سابقه و اعتبار دارند:
کار با ناشرهای مختلف به این معناست که کتاب‌های او در قطع‌ها، تصویرگری‌ها و قیمت‌های متفاوتی موجودند و شما می‌توانید بر اساس سن و سلیقه‌ی کودکتان انتخاب کنید.
انتخاب کتاب کودک به سن، علاقه و مرحله‌ی رشد کودک بستگی دارد. چند پیشنهاد برای شروع با آثار این شاعر:
یک راه خوب برای فهمیدن علاقه‌ی کودک این است که چند جلد با موضوع‌های مختلف تهیه کنید و ببینید کدام را بیشتر دوست دارد. بعضی بچه‌ها عاشق حیوان‌ها هستند، بعضی شیفته‌ی ماشین‌ها. همین علاقه را دنبال کنید.
داشتن کتاب خوب نیمی از راه است؛ نیم دیگر، نحوه‌ی خواندن است. چند توصیه‌ی ساده که شعرخوانی را برای کودک لذت‌بخش‌تر می‌کند:
شعر کودک در ایران پیشینه‌ای چنددهه‌ای دارد و شاعران زیادی در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند. نسل‌های مختلف شاعران تلاش کرده‌اند شعری بسازند که هم کودکانه باشد و هم ادبی؛ یعنی هم بچه‌ها از آن لذت ببرند و هم از نظر زبان و تصویر ارزشمند باشد. ناصر کشاورز در شمار شاعرانی است که سهم پررنگی در این جریان داشته‌اند.
یکی از ویژگی‌های شعر کودک امروز ایران، فاصله گرفتن از نصیحت مستقیم و نزدیک شدن به بازی و تخیل است. شعرهایی که فقط می‌گویند «دست‌هایت را بشوی» یا «به حرف مادرت گوش کن» جای خود را به شعرهایی داده‌اند که دنیای کودک را جدی می‌گیرند و با زبان خود او حرف می‌زنند. آثار این شاعر هم در همین مسیر قرار دارند.
دسته‌ی ادبیات و داستان کتاب‌جم مجموعه‌ای از آثار ادبی برای سنین مختلف را در خود دارد و می‌تواند به شما کمک کند کتابخانه‌ی کودکتان را متنوع‌تر کنید.
کتاب رنگ‌آمیزی می‌تواند نقطه‌ی شروع بازی‌های زیادی باشد. چند ایده برای اینکه هر جلد را به یک تجربه‌ی کامل تبدیل کنید:
بعد از خواندن شعر هر حیوان، صدایش را با کودک تقلید کنید. می‌توانید بازی «حدس بزن کیست» را انجام دهید: شما صدا درمی‌آورید و کودک صفحه‌ی آن حیوان را پیدا می‌کند. اگر فرصتش پیش آمد، در پارک یا روستا پرنده‌ها و حیوان‌های واقعی را به کودک نشان دهید و شعرش را یادآوری کنید. این پیوند میان کتاب و دنیای واقعی، یادگیری را عمیق‌تر می‌کند.
این جلد را می‌شود به آشپزخانه برد. بعد از رنگ کردن هر میوه، همان میوه‌ی واقعی را به کودک بدهید تا لمسش کند، بو کند و بچشد. بچه‌هایی که میوه‌خوری را دوست ندارند، گاهی بعد از آشنایی شاعرانه با یک میوه، به خوردنش علاقه پیدا می‌کنند.
در راه مهدکودک یا خرید، ماشین‌ها، اتوبوس‌ها و موتورها را به کودک نشان دهید و از او بخواهید شعرشان را بگوید. می‌توانید با جعبه‌های مقوایی هم یک ماشین بسازید و همان رنگی را که کودک در کتاب انتخاب کرده، روی آن بزنید.
بازی «پیدا کن» برای این دو جلد عالی است. بعد از خواندن شعر قاشق، کتری یا عروسک، از کودک بخواهید آن را در خانه پیدا کند و بیاورد. این بازی هم تحرک دارد و هم واژه‌ها را تثبیت می‌کند.
این جلدها فرصتی برای کنجکاوی علمی‌اند. با کودک درباره‌ی اینکه قورباغه کجا زندگی می‌کند یا زنبور چه کاری انجام می‌دهد حرف بزنید. اگر حوض یا باغچه‌ای در دسترس است، کودک را برای تماشای این موجودات ببرید. ترس بعضی بچه‌ها از حشرات هم با آشنایی دوستانه از راه شعر کمتر می‌شود.
امروز بسیاری از کودکان ساعت‌های زیادی جلوی تلفن همراه و تبلت می‌گذرانند. پدر و مادرها اغلب نگران این موضوع‌اند و دنبال جایگزینی سرگرم‌کننده می‌گردند. کتاب شعر و رنگ‌آمیزی یکی از بهترین جایگزین‌هاست، چون همان ویژگی‌هایی را دارد که کودک را جذب می‌کند، یعنی رنگ، تصویر و ریتم، اما بدون نور آزارنده‌ی صفحه و بدون حواس‌پرتی‌های پی‌درپی.
کتاب کاغذی به کودک اجازه می‌دهد با سرعت خودش پیش برود. می‌تواند روی یک صفحه بماند، برگردد، دوباره نگاه کند و با دست‌هایش ورق بزند. این تجربه‌ی لمسی و آرام برای تمرکز کودک بسیار مفید است. همچنین کتاب خواندن مشترک، برخلاف تماشای صفحه‌ی نمایش که معمولا کاری انفرادی است، کودک و بزرگ‌تر را کنار هم می‌نشاند.
لازم نیست یک‌باره همه‌ی زمان صفحه‌ی نمایش را حذف کنید. کافی است هر روز زمان کوتاهی را به کتاب اختصاص دهید، مثلا نیم ساعت قبل از خواب، و کم‌کم آن را به عادتی دوست‌داشتنی تبدیل کنید.
شعرهای کوتاه و ریتمیک ابزار بسیار خوبی برای کلاس‌اند. مربی می‌تواند هر روز یک شعر را با بچه‌ها بخواند، با حرکت دست و بدن همراهش کند و بعد از آن‌ها بخواهد تصویرش را رنگ کنند. این روش هم توجه گروه را جلب می‌کند و هم به بچه‌های خجالتی فرصت می‌دهد همراه جمع صدایشان را بلند کنند.
تقسیم موضوعی جلدهای رنگ‌آمیزی با برنامه‌ی آموزشی پیش‌دبستانی هم هماهنگ است. هفته‌ای که موضوع کلاس حیوانات است، جلد حیوانات اهلی؛ هفته‌ای که درباره‌ی تغذیه حرف می‌زنید، جلد میوه‌ها. معلم‌های کلاس اول هم می‌توانند از شعرهای ساده برای تمرین خواندن استفاده کنند، چون کودکانی که تازه حروف را یاد گرفته‌اند، از خواندن متنی که قبلا شنیده‌اند و ریتمش را می‌شناسند، احساس موفقیت می‌کنند.
رنگ‌آمیزی شاید کاری ساده به نظر برسد، اما برای کودک خردسال تمرینی چندجانبه است. وقتی کودک مداد را در دست می‌گیرد و سعی می‌کند رنگ را داخل خطوط نگه دارد، عضلات کوچک دست و انگشتانش قوی‌تر می‌شوند. همین عضلات بعدها برای نوشتن، بستن دکمه و بند کفش لازم‌اند. هماهنگی چشم و دست هم در این فرایند تقویت می‌شود.
رنگ‌آمیزی به تمرکز هم کمک می‌کند. کودکی که چند دقیقه روی یک تصویر کار می‌کند، در حال تمرین صبر و توجه است. این مهارت در سال‌های مدرسه بسیار ارزشمند خواهد بود. علاوه بر این، انتخاب رنگ‌ها فرصتی برای ابراز سلیقه و تصمیم‌گیری است. کودک یاد می‌گیرد که می‌تواند انتخاب کند و انتخابش ارزش دارد.
از نظر عاطفی هم رنگ زدن آرامش‌بخش است. بسیاری از پدر و مادرها دیده‌اند که کودک بی‌قرار، وقتی سرگرم رنگ‌آمیزی می‌شود، آرام می‌گیرد. وقتی این فعالیت با شنیدن شعر همراه شود، تجربه‌ای کامل‌تر شکل می‌گیرد که هم ذهن را درگیر می‌کند، هم دست را و هم دل را.
یک نکته‌ی مهم این است که از کودک انتظار کمال نداشته باشید. بیرون زدن رنگ از خط، انتخاب رنگ‌های غیرواقعی و نیمه‌کاره رها کردن تصویر، همه بخشی طبیعی از یادگیری‌اند. تشویق تلاش کودک، نه نتیجه‌ی کارش، باعث می‌شود با علاقه ادامه دهد.
برای رنگ‌آمیزی هم بهتر است ابزار مناسب سن کودک را انتخاب کنید. مدادرنگی‌های ضخیم و مداد شمعی برای دست‌های کوچک راحت‌ترند و کمتر می‌شکنند. ماژیک‌های رنگی جذاب‌اند، اما ممکن است کاغذ را خیس کنند و به صفحه‌ی پشت نفوذ کنند. یک میز کوچک، صندلی مناسب و نور کافی هم کمک می‌کند کودک راحت‌تر و طولانی‌تر کار کند. اگر کودک چند خواهر و برادر دارد، می‌توانید برای هر کدام جلد جداگانه‌ای تهیه کنید تا رقابت جای خود را به همکاری بدهد و بعد کارهایشان را کنار هم روی دیوار بچسبانید.
داشتن چند قفسه کتاب در دسترس کودک، حتی در یک گوشه‌ی کوچک اتاق، اثر بزرگی دارد. کودکی که کتاب‌هایش را می‌بیند و خودش می‌تواند آن‌ها را بردارد، بیشتر سراغشان می‌رود. چند پیشنهاد برای ساختن این کتابخانه:
اگر دنبال هدیه‌ای برای تولد، عید یا شروع سال تحصیلی یک کودک هستید، کتاب شعر انتخاب خوبی است. برخلاف بسیاری از اسباب‌بازی‌ها که زود فراموش می‌شوند، کتاب شعر سال‌ها در قفسه می‌ماند و بارها خوانده می‌شود. بسیاری از بزرگسالان هنوز شعرهایی را که در کودکی شنیده‌اند به خاطر دارند.
مجموعه‌هایی مثل «رنگ، رنگ، چه رنگه» برای هدیه دادن بسیار مناسب‌اند، چون هم شعر دارند و هم فعالیت. می‌توانید چند جلد را با یک بسته مداد رنگی هدیه دهید تا کودک همان روز شروع به کار کند. برای کودکان بزرگ‌تر هم یک مجموعه‌ی شعر با تصویرگری زیبا هدیه‌ای فکرشده است.
برای خرید کتاب ناصر کشاورز کافی است فهرست آثار او را در همین صفحه ببینید، عنوان مناسب سن کودکتان را انتخاب کنید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید. کتاب‌جم فقط کتاب چاپی عرضه می‌کند و قیمت و موجودی هر عنوان را هر روز بررسی می‌کند تا اطلاعات صفحه با موجودی واقعی هماهنگ باشد.
اگر چند جلد از مجموعه‌ی رنگ‌آمیزی را با هم می‌خواهید، پیشنهاد می‌کنیم با جلدهایی شروع کنید که به علاقه‌ی کودک نزدیک‌ترند. اگر کودکتان عاشق ماشین است، جلد وسایل نقلیه؛ اگر حیوان‌ها را دوست دارد، جلد حیوانات اهلی یا پرندگان. جست‌وجوی «بهترین کتاب‌های ناصر کشاورز» هم معمولا به همین مجموعه‌های پرطرفدار می‌رسد.
بیشتر آثار او برای خردسالان و کودکان دبستانی است، اما شعرهایی برای نوجوانان هم سروده است. گروه سنی هر کتاب معمولا روی جلد یا در مشخصات آن آمده است.
این مجموعه چند جلد با موضوع‌های مختلف دارد. در کتاب‌جم جلدهایی با موضوع حیوانات اهلی، وسایل نقلیه، اسباب‌بازی، پرندگان، میوه‌ها، دوزیستان و آبزیان، وسایل خانگی و حشرات دیده می‌شود.
نه. این کتاب‌ها علاوه بر سرگرمی، به رشد زبان، یادگیری واژه، شناخت رنگ‌ها و تقویت مهارت حرکتی دست کمک می‌کنند.
از جمله ناشرهای آثار او می‌توان به افق، قدیانی و هوپا اشاره کرد که هر سه در ادبیات کودک فعال‌اند.
از همان ماه‌های اول زندگی. کودک حتی پیش از فهمیدن معنا، ریتم و صدای شعر را حس می‌کند و از آن لذت می‌برد.
بله، عنوان‌های متعددی از او در کتاب‌جم عرضه می‌شود و موجودی هر عنوان روی صفحه‌ی همان کتاب نمایش داده می‌شود.
ناصر کشاورز شاعری است که با شعرهای شاد، آهنگین و ساده، دنیای کودک را جدی گرفته و به آن زبان داده است. کتاب‌هایش، به‌خصوص مجموعه‌ی «رنگ، رنگ، چه رنگه»، راهی ساده و دلنشین برای آشنا کردن کودک با شعر، واژه و رنگ‌اند. خواندن این شعرها کنار کودک، فقط یک فعالیت آموزشی نیست؛ لحظه‌ای است که با هم می‌خندید، بازی می‌کنید و خاطره می‌سازید.
اگر می‌خواهید کودکتان از همین حالا با کتاب دوست شود، یکی از آثار او را انتخاب کنید و امشب برایش بخوانید. نسخه‌ی چاپی کتاب‌ها را با قیمت روز و موجودی به‌روز می‌توانید از کتاب‌جم سفارش دهید.
