از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان

مرقعات دیتس (Diez A fol.70-74) که از ارزشمند‌ترین منابع در تاریخ‌نگاری هنر ایران به شمار می‌روند دربرگیرندهٔ مجموعه‌ای غنی از آثار نقاشی، خوشنویسی، تذهیب و طراحی از ایران دوران ایلخانی و تیموری‌‌اند که در سفری غریب و طولانی از کتابخانه‌های دربار ایران به کتابخانهٔ دولتی برلین راه یافته‌اند. کتاب حاضر مجموعه‌ای از چهار مقاله به قلم چهار پژوهشگر برجستهٔ هنر ایران در باب این مرقعات و نقاشی‌های ایرانی آن‌ها است. در نخستین مقاله که در حکم مدخلی به مرقعات دیتس است، دیوید راکسبرو به منشأ و جزئیات نسخه‌شناختی این مرقعات و ماجرای دگردیسی آن‌ها طی قرون پرداخته است. در سه مقالهٔ دیگر چارلز ملویل، برنارد اُکین و کارین روردانتس بر رابطهٔ تصاویر و متون مربوط به آن‌ها متمرکز شده‌اند، و با بررسی نقاشی‌هایی که زمانی زینت‌بخش دستنویس‌هایی با موضوعات مختلف تاریخی، حماسی و ادبیات عامیانه بوده‌اند، چشم‌انداز گسترده‌ای به محتوای متنوع و کمتر کاویده‌شدهٔ نقاشی ایرانی در قرن هشتم هجری پیش چشم علاقه‌مندان به هنر ایرانی گشوده‌اند. از مزایای مقالات گردآمده در این مجلد می‌توان به این نکته اشاره کرد که در آن‌ها هم تلاش شده متونی که این نقاشی‌ها ابتدائاً در دلشان جا داشته‌اند به مدد بررسی نسخه‌شناختی و تاریخی مشخص شوند و هم تلاش شده غنای درونی این آثار و نسبتشان با یکدیگر و با دیگر آثار سنت نقاشی ایرانی روشن گردد. مطالعهٔ این مقالات برای پژوهندگان رشته‌های تاریخ هنر، فلسفهٔ هنر، پژوهش هنر، زیبایی‌شناسی و محققان ادبیات، تاریخ، سیاست و جامعه‌شناسی تاریخی مفید خواهد بود.