درس نامه اشعار سعدی

کتاب حاضر مطابق سرفصل درسِ «اشعار سعدی» نوشته‏ شده و البته می‌تواند برای عموم علاقه‌مندان شعر سعدی نیز مفید باشد. در آغاز کتاب به «شرح احوال و آثار سعدی» پرداخته‏ شده و نکات مهمی که پیرامون زندگی، نام، نسب، تخلّص، تولد، وفات و آثار وی مطرح گشته بررسی شده است. در معرفی آثار سعدی تلاش بر این بوده است که منابعی درباره هر یک از آثار سعدی معرفی شود به‏‌طوری‌که راهنمایی تقریباً جامع برای دانشجویان و علاقه‏‌مندان به آثار وی باشد. در بخشی دیگر مختصراً به بررسی «سیر قصیده در ادب فارسی» پرداخته‏ شده است. در این بخش برخی از نکات مهم درباره مهم‏ترین شاعران قصیده‏‌سرا ذکر و تلاش شده تا نمایی کلّی از این قالب ادبی به دست داده شود. در بخش قصیده‏‌سرایی سعدی مروری مختصر بر کلِّ قصاید سعدی شده است و موضوع تک‏‌تک قصاید وی مورد بررسی قرار گرفته است به‏‌طوری‏‌که با خواندنِ این قسمت می‏‌توان با ممدوحان سعدی و موضوعات مختلف قصایدش آشنا شد. در بخش دیگری، با همین رویکرد به بررسی «سیر غزل در شعر فارسی» پرداخته‏ شده. درباره غزل‏سرایی سعدی نظرات گوناگون و گاه ضد و نقیض مطرح شده است که نویسنده، برخی از آنها را مختصراً نقل کرده‏ است. در قسمتی مجزّا، درباره خصایص غزلیات سعدی نیز نکاتی مطرح شده است. نگارنده، در ادامه به «جهان‏‌بینی سعدی در بوستان» پرداخته‏ و تلاش کرده‏ است که مفاهیم مهم باب‏‌های دهگانه بوستان را خلاصه کند و کلّیّتی از آراء و عقاید سعدی به دست دهد. در ادامه نیز به برخی از مختصات زبانی بوستان و دیگر اشعار سعدی اشاره شده است. بخش اصلی کتاب دربرگیرنده گزیده‏‌ای از اشعار سعدی است. تقریباً 2000 بیت از بوستان، 50 غزل، 15 قصیده، تعدادی قطعه، رباعی، ترجیع‏‌بند، مثلثات، مفردات و هزلیات سعدی در این بخش آمده است. در خلاصه بوستان به‏‌گونه‏‌ای عمل شده که خط فکری کتاب مختل نشود و اساسِ این بخش بر خلاصه‏‌ای از پیرنگ اصلی بوستان نهاده‏ شده، به‏‌گونه‏‌ای که اگر کسی آن را بخوانَد، گویی تمام بوستان را خوانده است نگارنده در شرح ابیات بوستان به‏‌گونه‏‌ای متفاوت پیش رفته‏ است: وی تمامی نظرات متفاوتی را که شارحان بوستان درباره ابیات مختلف بیان کرده‏‌اند، خلاصه‏‌وار آورده‏ است. به‏‌طوری که شرح این بخش را می‏‌توان «جامع الشروح» بوستان نامید؛ کاری که انتظار می‏‌رفت زنده‏ یاد یوسفی در شرح بوستان انجام دهد، اما این کار صورت نگرفت. البته نگارنده در این بخش، تماماً تسلیم نظرات شارحان نبود و در جای‏‌جای شرح نظرات خود را نیز مطرح‏ کرده‏ است.