قصه‌ها و تصویرها

ولادیمیر گریگوریویچ سوته‌یف نویسنده و تصویرگر کتاب‌های کودکان و از سازندگان فیلم‌های کارتونی است. داستان‌های او از زبان روسی به ۳۶ زبان ترجمه شده است و همه کودکان دنیا با داستان‌های او آشنا هستند.  قصه‌های او فقط سرگرم کننده نیستند، بلکه بچه‌ها را به تفکر نیز وا می‌دارند. در ایران برخی از داستان‌های او در دهه ۴۰ در کتابی به نام “قصه‌ها و تصاویر” در ۱۵۹ صفحه و ۱۳ داستان  با ترجمه گامیون منتشر شده بود. نشر نخستین، درسال ۱۳۷۸ اقدام به چاپ مجموعه قصه‌ها و تصویرها به صورت کتاب‌های جداگانه (در قطع خشتی کوچک ۱۵ در ۱۵ سانتی متری) نمود و تاکنون ۱۶ قصه از آثار سوته‌یف را چاپ و انتشار داده است. برخی از آن‌ها تاکنون به چاپ پانزدهم و بیشتر رسیده است و مورد توجه و استقبال بیش از یک میلیون کودک ایرانی قرار گرفته است. ولادمیر در سال ۱۹۰۳ در مسکو زاده شد. پدرش پزشک بود و شیفته‌ی هنر بود. ولادیمیر علاقه به هنر را از پدرش ارث برد. آثار او از نوجوانی در مجله‌های گوناگون منتشر می‌شد. ولادیمیر گریگوریویچ سوته‌یف از سینما به ادبیات کودک راه یافته است. او در سال ۱۹۲۸ از انستیتو سینماتوگرافی دانش آموخته شد. در  معروفترین استودیوهای انیمیشن سازی شوروی پیشین چندین فیلم انیمیشنی ساخت. سوته یف از سال ۱۹۴۷ با انتشارات دتگز  آغاز به همکاری کرد و در سال ۱۹۵۲ نخستین کتابش به نام “دو داستان درباره مداد و رنگ‌ها” منتشر شد، کتابی که با آن خود را به عنوان یک تصویرگر نویسنده معرفی کرد. این کتاب از سوی چوکوفسکی ستایش شد. پس از آن داستان‌های بی شماری از جمله “این چه جور پرنده ای است؟”، “قارچ و مورچه”، “عصای کارگشا”، “کی بود گفت میو؟”، ” کیسه پر سیب”، “مرغ و جوجه اردک” نوشت و تصویرگری کرد. در کتاب‌های سوته‌یف، تصاویر پویا گاهی می‌توانند جانشین متن شوند.  او همچنین آثار نویسندگان کلاسیک مانند  چوکوفسکی و مارشاک را نیز تصویرگری کرده است. نگاهی  به این مجموعه: ۱-موش و مداد: موش مى‌خواهد مداد “واوا” را به سوراخ ببرد و بخورد.  مداد از او می‌خواهد که قبل از خورده شدن برای او نقاشی بکشد. مداد مرحله به مرحله گربه‌اى رانقاشی می‌کند و موش با دیدن شکل گربه فرار می‌کند. این داستان طریقه استفاده از فکر و رهایی ازترس در رویارویی با خطرها را به کودکان می‌آموزد. ۲- خروس و رنگ‌ها: “واوا” خروسى می‌کشد اما آن را رنگ نمی‌کند. رنگ‌های آبی و قرمز و زرد و سبز کمک می‌کنند و خروس را رنگ می‌کنند. انجام کار مرحله به مرحله‌ی رنگ آمیزی در این داستان مورد توجه قرار می‌گیرد. ۳- ماجراهای بچه گربه ها: سه بچه گربه‌ی سفید و خاکستری به دنبال موشی ‏درون یک جعبه آرد می‌روند و سفید بیرون می‌آیند. این سه بچه گربه به دنبال موش، به درون دودکشی می روند و حالا هر سه سیاه بیرون می‌آیند… ۴- کی بود گفت “میو”:   سگ کوچولو، یک روز صدای میو میو می‌شنود و از خواب بر می‌خیزد و به دنبال آن است که کی بود گفت “میو”…از خروس، موش، سگ شکاری، زنبور، ماهی، قورباغه…می‌پرسد شما بودین گفتین میو؟…و جستجو ادامه دارد و سگ کوچولو در پایان قصه با گربه روبرو می‌شود… ۵- سیب و خرگوش: خرگوش گرسنه، سیبی را بالای درختی می‌بیند، کلاغ آن را می‌چیند و خارپشت بر می‌دارد… حالا هر سه بر سر سیب دعوا دارند و خرس قاضی می‌شود و با تقسیم عادلانه آن سیب، آن‌ها را متوجه حق و حقوقشان می‌کند. ۶- گربه‌ی پرافاده: دخترک نقاشى مى‌کند. گربه از راه می‌رسد و می‌پرسد: این چیست؟ دخترک می‌گوید: خانه‌اى براى تو و هر آن چه گربه دوست دارد در آن خانه کشیده می‌شود … اما زمانی که دخترک سگی را کنار خانه می‌کشد گربه ناراحت می‌شود و می‌گوید من این خانه را نمی‌خواهم… ۷-این چه جور پرنده ایست؟: داستان غازی است که با دیدن داشته‎های دیگران حسادت می کند و حسرت می‎خورد. او گردنش را با گردن قو، پاهایش را با پاهای درنا، منقارش را با مرغ سقا، بال‌هایش را با کلاغ، دمش را با طاووس، صدایش را با خروس و…عوض می‌کند و اتفاقاتی رخ می‌دهد تا این غاز پی به داشته‌های خود ببرد… ۸- جوجه مرغ و جوجه اردک: دو جوجه مرغ و اردک همزمان متولد می‌شوند. جوجه مرغ به دنبال جوجه اردک است. هر کاری جوجه ادک انجام می‌دهد جوجه مرغ هم همان کار را می‌کند تا این‌که جوجه اردک می‌رود تا شنا کند….این داستان پرهیز از تقلید و توانمندی‎های افراد را به آن‌ها می‌آموزد و … ۹- قارچ و مورچه: مورچه در جنگل راه می‌رود که ناگهان باران شدیدی شروع به باریدن می‌کند…. میان چمنزار متوجه قارچ کوچکی می‌شود. به طرف قاچ می رود و زیر کلاهک آن پناه می‌گیرد… اما هر لحظه باران تند تر و تند تر می‌شود. پروانه‌ای خیس از باران، موشی گریزان از تر شدن، گنجشگی با پرهای نم‌خورده و…..همه به قارچ کوچک پناه می‌برند، اما چگونه همه در زیر آن جای می‌گیرن